TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Bộ bài Sola Busca: Hiện vật Tarot khắc đồng cổ nhất còn nguyên bộ

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Sola Busca là bộ Tarot 78 lá cổ nhất còn được biết đến với đầy đủ minh họa cho toàn bộ các lá ẩn phụ (pip cards), không chỉ riêng các lá ẩn chính. Bộ bài có nguồn gốc từ các bản khắc đồng vùng Bắc Ý, được xác định niên đại khoảng năm 1490. Bản gốc hiện được lưu giữ và triển lãm tại Pinacoteca di Brera, Milan, còn British Museum lưu giữ các bản khắc đồng liên quan đến bộ bài này.

Nguồn gốc và niên đại của bộ Sola Busca

Theo tư liệu từ British Museum, các bản khắc đồng liên quan đến Sola Busca được xác định niên đại vào cuối thế kỷ 15, khoảng năm 1490, xuất xứ từ vùng Bắc Ý. Đây là thời kỳ mà nghệ thuật khắc đồng và in ấn tại Ý đang phát triển mạnh, gắn liền với sự nở rộ của các xưởng thủ công phục vụ giới quý tộc và tầng lớp có học thức. Việc một bộ bài Tarot được thực hiện bằng kỹ thuật khắc đồng, thay vì chỉ vẽ tay như nhiều bộ bài đương thời, cho thấy mức độ đầu tư công sức và giá trị nghệ thuật đặc biệt mà người tạo ra nó dành cho tác phẩm này.

Tên gọi "Sola Busca" xuất phát từ dòng họ quý tộc Ý từng sở hữu bộ bài này trong lịch sử, một cách đặt tên phổ biến đối với các hiện vật cổ được lưu truyền qua các gia tộc châu Âu. Việc bộ bài mang tên một gia tộc quý tộc cũng phần nào phản ánh vị trí của Tarot trong đời sống văn hóa thời kỳ Phục Hưng Ý, không đơn thuần là công cụ giải trí mà còn được xem như vật phẩm có giá trị nghệ thuật và tri thức, xứng đáng được các gia đình danh giá cất giữ qua nhiều thế hệ.

Điểm đặc biệt: bộ bài 78 lá đầu tiên có minh họa toàn bộ pip cards

Một trong những giá trị lịch sử quan trọng nhất của Sola Busca, được ghi nhận bởi Pinacoteca di Brera, là việc đây là bộ bài 78 lá đầu tiên có minh họa hoàn chỉnh cho toàn bộ 56 lá ẩn phụ. Trong truyền thống Tarot cổ, các bộ bài trước đó thường chỉ đầu tư minh họa chi tiết cho 22 lá ẩn chính (Major Arcana), còn 56 lá ẩn phụ (Minor Arcana) thường chỉ được thể hiện đơn giản bằng số lượng biểu tượng của bộ tương ứng, ví dụ như bốn cây kiếm cho lá Bốn Kiếm, không có hình ảnh nhân vật hay bối cảnh cụ thể.

Sola Busca đã phá vỡ quy tắc này bằng cách trao cho mỗi lá ẩn phụ một hình ảnh nhân vật riêng, thường gắn với các nhân vật lịch sử, thần thoại hoặc mang tính biểu tượng đặc thù. Đây là một cách tiếp cận mang tính đột phá trong lịch sử thiết kế Tarot, khi lần đầu tiên toàn bộ 78 lá bài được xem như một hệ thống hình ảnh thống nhất, mỗi lá đều mang một câu chuyện hoặc thông điệp riêng thay vì chỉ là công cụ đếm số đơn thuần.

Ảnh hưởng của Sola Busca đến các bộ Tarot hiện đại

Trong giới nghiên cứu và thực hành Tarot, việc Sola Busca minh họa đầy đủ các lá ẩn phụ được xem là tiền đề quan trọng cho cách tiếp cận thiết kế Tarot sau này, đặc biệt là các bộ bài mang tính biểu tượng cao trong thế kỷ 20. Truyền thống thực hành Tarot ghi nhận rằng cách một bộ bài thể hiện hình ảnh cho các lá ẩn phụ có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng người xem bài diễn giải các lá này một cách trực quan, giàu hình ảnh, thay vì chỉ dựa vào ý nghĩa số học và nguyên tố của từng bộ.

Nhiều người thực hành Tarot theo các hệ phái hiện đại xem Sola Busca như một mắt xích lịch sử cho thấy sự chuyển đổi trong quan niệm về vai trò của lá ẩn phụ, từ vị trí phụ trợ, minh họa số lượng, sang vị trí ngang hàng với lá ẩn chính trong việc truyền tải các thông điệp và câu chuyện của bộ bài. Đây là một góc nhìn diễn giải mang tính truyền thống thực hành, được truyền lại và thảo luận qua nhiều thế hệ người dùng Tarot, không phải là một tuyên bố học thuật tuyệt đối được các tổ chức lưu giữ hiện vật xác nhận.

Vị trí hiện tại của hiện vật và giá trị bảo tồn

Bản gốc của bộ Sola Busca hiện được lưu giữ và triển lãm tại Pinacoteca di Brera, một trong những bảo tàng nghệ thuật quan trọng nhất của Milan, Ý. Việc một bộ bài Tarot được đưa vào không gian triển lãm của một bảo tàng nghệ thuật lớn, thay vì chỉ nằm trong các bộ sưu tập tư nhân hay lưu trữ chuyên biệt về huyền học, phản ánh giá trị nghệ thuật và lịch sử được công nhận rộng rãi của hiện vật này.

Song song với đó, British Museum tại London lưu giữ các bản khắc đồng liên quan đến Sola Busca, cho phép các nhà nghiên cứu và người quan tâm tiếp cận với kỹ thuật chế tác gốc của bộ bài từ một góc độ khác, tập trung vào phương diện in ấn và khắc đồng thời Phục Hưng. Sự tồn tại song song của hiện vật gốc tại Brera và các bản khắc liên quan tại British Museum tạo nên một bức tranh tương đối đầy đủ về cách bộ bài này được tạo ra và lưu truyền qua các thế kỷ.

Sola Busca trong thực hành Tarot đương đại

Đối với người thực hành Tarot ngày nay, Sola Busca thường không được sử dụng như một bộ bài công cụ chính trong các buổi trải bài thường ngày, do tính chất hiện vật lịch sử và giá trị bảo tồn của bản gốc. Tuy nhiên, hình ảnh và biểu tượng từ Sola Busca vẫn được nhiều người thực hành tham khảo như một nguồn tư liệu để hiểu sâu hơn về cách các lá ẩn phụ có thể được hình dung một cách sinh động, giàu tính kể chuyện.

Một số hệ phái thực hành xem việc tìm hiểu về các bộ bài Tarot cổ như Sola Busca là một phần của quá trình tu học nghiêm túc, giúp người xem bài hiểu được gốc rễ và sự phát triển của các biểu tượng mà họ đang sử dụng, từ đó có cái nhìn sâu sắc hơn khi diễn giải các lá bài trong bộ mà mình đang thực hành, dù đó là bộ bài truyền thống hay các phiên bản hiện đại được thiết kế sau này.

Tài liệu tham khảo