TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Bâtons, Épées, Coupes, Deniers: Bốn Chất Của Tarot De Marseille

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Trong Tarot de Marseille, bốn chất của bộ Minor Arcana là Bâtons (Gậy), Épées (Kiếm), Coupes (Cốc) và Deniers (Đồng tiền). Mỗi chất gồm mười lá số từ As đến Mười, cộng thêm bốn lá court là Valet, Cavalier, Reine và Roi. Tổng cộng bốn chất tạo thành 56 lá Minor Arcana, song song với 22 lá Major Arcana trong cấu trúc trọn vẹn của bộ bài.

Bốn chất trong tên gọi truyền thống tiếng Pháp

Tarot de Marseille giữ nguyên tên gọi bằng tiếng Pháp cho bốn chất, khác với tên tiếng Anh phổ biến trong các bộ Tarot hiện đại như Rider-Waite-Smith. Bâtons nghĩa là gậy hoặc que, Épées nghĩa là kiếm, Coupes nghĩa là cốc hoặc chén, và Deniers nghĩa là đồng tiền. Bốn tên gọi này bắt nguồn từ truyền thống bài Tarot Ý-Pháp thời kỳ đầu, được lưu truyền qua nhiều thế kỷ khắc in tại vùng Marseille và các thành phố lân cận thuộc Pháp.

Việc giữ nguyên tên tiếng Pháp không chỉ là vấn đề ngôn ngữ mà còn phản ánh gốc rễ lịch sử của bộ bài. Theo tư liệu được Bảo tàng Metropolitan giới thiệu, Tarot ra đời từ các bộ bài chơi giải trí tại Ý thế kỷ 15, sau đó lan rộng sang Pháp và phát triển thành dòng Marseille đặc trưng với phong cách khắc gỗ, tô màu bằng khuôn (pochoir) và cấu trúc hình ảnh giản dị nhưng giàu biểu tượng.

Hình nhận diện của từng chất

Mỗi chất trong Tarot de Marseille có một biểu tượng hình ảnh riêng biệt, lặp lại xuyên suốt cả mười lá số của chất đó.

Bâtons được vẽ dưới dạng những cây gậy hoặc que gỗ thẳng, thường đan chéo hoặc xếp thành họa tiết đối xứng. Số lượng gậy trên mỗi lá tương ứng với số thứ tự của lá bài, từ một gậy ở lá As đến mười gậy ở lá Mười.

Épées thể hiện bằng hình ảnh những lưỡi kiếm cong, đan xen tạo thành các hoa văn phức tạp. Điểm đặc trưng của Épées trong Marseille là các lưỡi kiếm thường uốn cong tạo vòng cung, khác với hình kiếm thẳng thường thấy ở một số dòng Tarot khác.

Coupes hiển thị bằng những chiếc cốc hoặc chén có chân đế, đôi khi được trang trí hoa văn hoặc có nắp đậy. Bố cục các cốc trên lá bài thường được sắp xếp theo hàng hoặc theo hình tam giác tùy vào số lượng.

Deniers dùng hình ảnh đồng tiền tròn, bên trong khắc họa tiết hoa văn hoặc hình bông hoa cách điệu. Đây là chất duy nhất trong bốn chất sử dụng hình dạng tròn thay vì hình dạng dài hoặc có chân đế như ba chất còn lại.

Cấu trúc mười lá số từ As đến Mười

Mỗi chất trong bốn chất Marseille đều tuân theo một cấu trúc thống nhất gồm mười lá số, được gọi trong tiếng Pháp lần lượt là As, Deux, Trois, Quatre, Cinq, Six, Sept, Huit, Neuf và Dix. Từ lá As đến lá Mười, số lượng biểu tượng của chất tương ứng (gậy, kiếm, cốc, hoặc đồng tiền) tăng dần theo đúng số thứ tự ghi trên lá bài.

Điểm đáng chú ý trong phong cách Marseille là các lá số này không có hình minh họa cảnh vật hay nhân vật như trong nhiều bộ Tarot hiện đại. Thay vào đó, chúng chỉ trình bày các biểu tượng của chất được sắp xếp theo họa tiết hình học, đôi khi kèm theo dây leo hoặc hoa lá trang trí ở viền. Cách trình bày tối giản này là đặc trưng lịch sử của dòng Marseille, phân biệt rõ với các bộ bài hiện đại thường vẽ cảnh minh họa chi tiết cho từng lá số.

Bốn lá court trong mỗi chất

Ngoài mười lá số, mỗi chất còn có thêm bốn lá thuộc nhóm court, gồm Valet, Cavalier, Reine và Roi. Bốn lá court này đại diện cho các nhân vật mang tính biểu tượng, được vẽ với trang phục và tư thế đặc trưng của thời kỳ mà bộ bài ra đời.

Valet thường được thể hiện là một nhân vật trẻ tuổi, đứng và cầm biểu tượng của chất mình đại diện. Cavalier là nhân vật cưỡi ngựa, tay cầm hoặc mang theo biểu tượng chất tương ứng. Reine là hình ảnh nữ hoàng ngồi trên ngai, tay cầm biểu tượng của chất. Roi là hình ảnh nhà vua ngồi trên ngai, thường có vương miện và cầm biểu tượng chất kèm theo quyền trượng hoặc vật biểu thị quyền lực.

Như vậy, mỗi chất có tổng cộng mười lá số cộng bốn lá court, tạo thành mười bốn lá cho mỗi chất. Nhân với bốn chất, tổng số lá Minor Arcana trong Tarot de Marseille là năm mươi sáu lá.

Vị trí của bốn chất trong tổng thể bộ bài

Tarot de Marseille gồm hai phần chính là Major Arcana và Minor Arcana. Major Arcana có hai mươi hai lá mang tên riêng và số La Mã, thường được gọi là các lá Ẩn chính hoặc lá bài lớn, trong khi Minor Arcana chính là năm mươi sáu lá thuộc bốn chất Bâtons, Épées, Coupes và Deniers vừa nêu trên.

Sự phân chia này phản ánh cấu trúc song song giữa hai nhóm lá bài: Major Arcana mang tính biểu tượng độc lập, mỗi lá là một hình ảnh riêng biệt không lặp lại, còn Minor Arcana được tổ chức theo hệ thống bốn chất lặp lại có quy luật, mỗi chất mang một sắc thái biểu tượng riêng nhưng cùng tuân theo một cấu trúc mười lá số và bốn court thống nhất.

Diễn giải truyền thống về ý nghĩa bốn chất

Trong truyền thống thực hành Tarot, nhiều hệ phái gán cho bốn chất Marseille những phạm vi ý nghĩa khác nhau, dựa trên hình ảnh biểu tượng đặc trưng của từng chất. Đây là phần diễn giải mang tính truyền thống, được truyền lại qua nhiều trường phái hành nghề, không phải là mô tả khách quan từ nguồn tư liệu lịch sử.

Bâtons, với hình ảnh gậy gỗ, thường được liên hệ đến các chủ đề về hành động, khởi xướng và sức sống. Épées, với hình ảnh lưỡi kiếm, thường được gắn với các chủ đề về tư duy, xung đột và quyết định. Coupes, với hình ảnh cốc chén, thường liên quan đến các chủ đề về cảm xúc, tình cảm và các mối quan hệ. Deniers, với hình ảnh đồng tiền, thường được liên hệ đến các chủ đề về vật chất, công việc và những gì thuộc về thế giới hữu hình.

Cần lưu ý rằng những diễn giải này khác nhau tùy theo trường phái và người thực hành, không có một chuẩn mực duy nhất được công nhận rộng rãi trong toàn bộ truyền thống Tarot de Marseille. Người học Tarot theo dòng Marseille thường được khuyến khích quan sát trực tiếp hình ảnh trên lá bài, bao gồm cách sắp xếp biểu tượng và họa tiết trang trí, như một phần của việc đọc bài, thay vì chỉ dựa vào bảng ý nghĩa cố định.

Tổng hợp biên tập về đặc trưng của bốn chất Marseille

Nhìn tổng thể, bốn chất Bâtons, Épées, Coupes và Deniers tạo nên một hệ thống Minor Arcana có cấu trúc chặt chẽ và nhất quán, phản ánh phong cách khắc in truyền thống của dòng Marseille. Sự vắng mặt của các cảnh minh họa chi tiết trong nhóm lá số, khác với nhiều bộ Tarot phái sinh sau này, khiến việc nhận diện và đọc bài trong hệ Marseille phụ thuộc nhiều vào số lượng biểu tượng, cách sắp xếp hình học và mối liên hệ giữa các lá trong cùng một chất.

Việc nắm vững tên gọi tiếng Pháp, hình ảnh nhận diện và cấu trúc mười lá số cùng bốn court là nền tảng cần thiết trước khi đi sâu vào các diễn giải ý nghĩa chi tiết của từng lá bài trong hệ Tarot de Marseille.

Tài liệu tham khảo