TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Frieda Harris và nghệ thuật của Thoth Tarot

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Frieda Harris không chỉ là người vẽ minh họa theo lệnh của Aleister Crowley, mà chính bà là người khởi xướng ý tưởng thực hiện bộ bài, sau đó cùng ông chuẩn bị toàn bộ 78 lá. Dự án dự kiến hoàn thành trong ba tháng nhưng kéo dài tới năm năm, với nhiều hình ảnh phải vẽ lại nhiều lần theo các chỉnh sửa liên tục để khớp với hệ thống biểu tượng mà Crowley trình bày.

Vai trò khởi xướng của Frieda Harris trong dự án Thoth Tarot

Theo ghi chú thư mục đi kèm Book of Thoth, chính Frieda Harris là người đưa ra ý tưởng ban đầu cho dự án tạo dựng một bộ tarot mới. Đây là điểm quan trọng cần được làm rõ, bởi trong nhiều mô tả phổ thông về Thoth Tarot, công chúng thường chỉ nhớ đến Crowley như tác giả duy nhất, còn Harris bị thu hẹp vai trò thành "họa sĩ minh họa". Nguồn tư liệu gốc cho thấy một bức tranh khác: Harris chủ động đề xuất dự án, và từ đó hai người cùng nhau bắt tay chuẩn bị 78 lá bài. Sự đồng sáng tạo này đặt nền cho toàn bộ quá trình sau đó, khi mọi hình ảnh đều là kết quả của sự trao đổi qua lại giữa ý tưởng huyền học của Crowley và khả năng chuyển hóa thị giác của Harris.

Việc Harris là người khởi xướng cũng giải thích phần nào mức độ đầu tư và kiên trì mà bà dành cho dự án trong suốt nhiều năm. Một công việc do người khác giao phó khó có thể duy trì được cường độ làm việc tỉ mỉ như vậy nếu không có sự gắn bó từ gốc rễ với ý tưởng ban đầu.

Từ ba tháng dự kiến đến năm năm thực tế

Ghi chú thư mục cho biết công việc ban đầu được ước tính sẽ hoàn thành trong ba tháng. Đây là một khung thời gian rất ngắn nếu so với quy mô của một bộ tarot đầy đủ 78 lá, mỗi lá đều mang hệ thống biểu tượng phức tạp riêng. Thực tế, dự án kéo dài tới năm năm, một khoảng cách rất lớn so với dự kiến ban đầu.

Sự chênh lệch này không phải là dấu hiệu của sự trì trệ, mà phản ánh bản chất của công việc: chuyển hóa một hệ thống tư tưởng huyền học phức tạp thành hình ảnh cụ thể đòi hỏi quá trình thử nghiệm, đối chiếu, và tinh chỉnh liên tục. Trong hệ quy chiếu của công trình này, mỗi lá bài không đơn thuần là một bức tranh minh họa mà là sự kết tinh của các lớp ý nghĩa Kabbalah, chiêm tinh, giả kim và biểu tượng nghi lễ mà Crowley muốn truyền tải. Việc dịch chuyển các tầng ý nghĩa đó sang ngôn ngữ thị giác không thể vội vàng.

Cách Crowley mô tả và Harris chuyển hóa thành hình ảnh

Trong hệ quy chiếu của công trình, quy trình sáng tạo được hiểu là sự phân công bổ sung cho nhau: Crowley cung cấp mô tả và cấu trúc biểu tượng cho từng lá, còn Harris là người có nhiệm vụ hiện thực hóa các mô tả đó thành hình ảnh cụ thể. Đây không phải là quan hệ một chiều giữa người ra lệnh và người thực hiện, mà là một quá trình lặp đi lặp lại giữa ý tưởng và thể hiện.

Chính vì bản chất lặp đi lặp lại này mà nhiều hình ảnh phải được vẽ lại nhiều lần. Ghi chú thư mục xác nhận rằng một số bức tranh đã trải qua nhiều lần chỉnh sửa theo yêu cầu điều chỉnh trong quá trình làm việc chung. Điều này cho thấy tiêu chuẩn khắt khe mà cả hai đặt ra cho dự án: mỗi hình ảnh phải phản ánh chính xác hệ thống biểu tượng được thiết kế, không chấp nhận những diễn giải xuề xòa hay chưa đủ độ chính xác về mặt cấu trúc huyền học.

Ý nghĩa của việc vẽ lại nhiều lần đối với chất lượng bộ bài

Việc một số hình ảnh phải được thực hiện lại nhiều lần là minh chứng cho mức độ nghiêm túc trong việc đảm bảo mỗi lá bài truyền tải đúng cấu trúc biểu tượng dự định. Trong truyền thống nghiên cứu và thực hành tarot, độ chính xác biểu tượng của một bộ bài thường được xem là yếu tố quyết định đến chiều sâu và khả năng sử dụng lâu dài của nó. Một bộ bài được thực hiện vội vàng, thiếu sự đối chiếu kỹ lưỡng giữa ý tưởng và hình ảnh, dễ để lại những mâu thuẫn nội tại giữa các lớp ý nghĩa.

Quá trình năm năm với nhiều lần chỉnh sửa, do đó, có thể được hiểu như một hình thức bảo chứng cho tính nhất quán của Thoth Tarot. Mỗi lá bài, khi hoàn thiện, mang trong mình dấu ấn của một quá trình đối chiếu công phu giữa hai tâm trí làm việc song song: một bên xây dựng cấu trúc ý nghĩa, một bên tìm cách thể hiện cấu trúc đó bằng ngôn ngữ màu sắc và hình khối.

Frieda Harris như một đồng tác giả thay vì chỉ là họa sĩ minh họa

Từ những dữ kiện trên, có thể khẳng định rằng vị trí của Frieda Harris trong lịch sử Thoth Tarot cần được nhìn nhận ở tầm mức đồng sáng tạo, không chỉ là người thừa hành. Bà là người đề xuất dự án, đồng thời tham gia trực tiếp vào việc chuẩn bị toàn bộ 78 lá bài cùng Crowley. Vai trò song hành này khác biệt căn bản với hình dung phổ biến về một "họa sĩ minh họa" chỉ làm theo bản vẽ chi tiết được cung cấp sẵn.

Trong hệ quy chiếu huyền học của công trình, việc chuyển hóa ý tưởng trừu tượng thành hình ảnh cụ thể tự thân nó cũng là một hành động sáng tạo mang tính diễn giải, không đơn thuần là kỹ thuật vẽ. Người thực hiện công việc này cần thấu hiểu được cấu trúc ý nghĩa đằng sau mỗi biểu tượng để có thể chuyển hóa chính xác, đồng thời phải có khả năng đưa ra các lựa chọn thẩm mỹ và bố cục phù hợp khi mô tả bằng lời chưa đủ cụ thể để hình dung trực tiếp. Chính năng lực này đã khiến Harris trở thành một mắt xích không thể tách rời khỏi bản chất của Thoth Tarot.

Giá trị của quá trình kéo dài đối với người thực hành tarot hiện nay

Đối với người thực hành và nghiên cứu Thoth Tarot ngày nay, việc hiểu rõ quá trình hình thành kéo dài năm năm giúp đặt các lá bài vào đúng bối cảnh của chúng. Mỗi hình ảnh trong bộ bài không phải là sản phẩm ngẫu hứng hay được hoàn thiện trong một lần thể hiện duy nhất, mà là kết quả của nhiều vòng đối chiếu, chỉnh sửa, và tinh luyện. Điều này có thể khuyến khích người đọc bài tiếp cận từng lá với sự cẩn trọng tương xứng, dành thời gian quan sát các chi tiết hình họa như những lớp ý nghĩa được cài đặt có chủ đích, thay vì chỉ nhìn lướt qua bố cục bề mặt.

Sự kiên trì của Harris trong suốt năm năm làm việc cũng là một điểm tham chiếu cho những ai tìm hiểu sâu về nguồn gốc của bộ bài: đằng sau một tác phẩm huyền học có tầm ảnh hưởng rộng lớn thường là một quá trình lao động nghệ thuật và trí tuệ bền bỉ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa người xây dựng hệ thống ý nghĩa và người chuyển hóa hệ thống đó thành hình thức có thể nhìn thấy và sử dụng được.

Tài liệu tham khảo