Lễ Thân Nghinh Là Gì? Nghi Thức Đón Dâu Trong Hôn Lễ Truyền Thống

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Lễ thân nghinh là nghi thức nhà trai trực tiếp sang nhà gái để đón cô dâu về nhà mình trong hệ lục lễ của hôn nhân truyền thống. "Thân" là đích thân, "nghinh" là đón rước; đây là bước hoàn tất việc thưa gửi sau các lễ chuẩn bị như nạp tài và thỉnh kỳ. Trong cưới hỏi hiện nay, thân nghinh thường được gọi gần gũi là lễ rước dâu, nhưng cách đón, giờ giấc, lễ gia tiên và thành phần đoàn rước phải theo sự thống nhất của hai gia đình và phong tục vùng miền.

Lễ thân nghinh là gì?

Thân nghinh là lễ cuối trong nhiều cách trình bày lục lễ. Sau khi hai họ đã nhận lời và định ngày, nhà trai cử đoàn đến nhà gái để làm thủ tục đón cô dâu. Đây là thời điểm sự thỏa thuận hôn nhân được thể hiện thành cuộc rước trang trọng, có sự chứng kiến của gia đình, họ hàng và cộng đồng.

Trong tài liệu phong tục, thân nghinh có thể được mô tả bằng các tên như nghinh thân, đón dâu hoặc rước dâu. Tên gọi khác nhau nhưng đều hướng đến việc đưa cô dâu từ nhà gái sang nhà trai theo nghi lễ. Trong hôn lễ hiện đại, phần này có thể rất gọn hoặc tổ chức lớn; quy mô không làm thay đổi ý nghĩa chính là hai bên đón nhận một thành viên mới bằng sự trân trọng.

Thân nghinh nằm ở đâu trong lục lễ?

Lục lễ thường được nêu gồm nạp thái, vấn danh, nạp cát, nạp trưng hoặc nạp tệ, thỉnh kỳ và thân nghinh. Trình tự ấy là khung tham chiếu của hôn nhân truyền thống, không phải lịch bắt buộc cho mọi đám cưới hôm nay.

Thân nghinh vì thế không thay nạp tài hoặc thỉnh kỳ. Một buổi rước dâu có thể chứa nhiều việc cùng lúc trong đời sống hiện đại, nhưng về ý nghĩa, nó là phần đón cô dâu chứ không phải nghi thức bàn sính lễ hay xin ngày cưới.

Thân nghinh khác lễ xin dâu và rước dâu thế nào?

Trong cách dùng hiện nay, ba cụm từ này thường gần nhau nhưng không hoàn toàn đồng nhất:

• Lễ xin dâu: nhà trai thưa với gia đình nhà gái để được làm lễ đón cô dâu theo giờ đã định; có nơi là một bước ngắn trước khi đoàn chính đến.
• Lễ thân nghinh: tên nghi thức truyền thống của việc nhà trai đích thân sang đón cô dâu.
• Lễ rước dâu: cách gọi phổ biến cho toàn bộ quá trình đoàn nhà trai sang, làm lễ và đưa cô dâu về nhà trai.

Ở nhiều gia đình, lễ xin dâu và thân nghinh diễn ra liền nhau nên được gọi chung là rước dâu. Nếu cần lập chương trình chi tiết, nên thống nhất cách gọi với người lớn hai bên, không cần ép buộc chia thành quá nhiều phần nhỏ.

Trong lễ thân nghinh thường có những bước nào?

Một mạch lễ thường gồm đoàn nhà trai đến nhà gái đúng giờ đã thống nhất; đại diện hai họ chào hỏi và thưa chuyện; gia đình làm lễ trước bàn thờ gia tiên theo lệ nhà; cô dâu chú rể ra mắt, nhận lời chúc; sau đó đoàn đưa cô dâu về nhà trai. Tại nhà trai có thể tiếp tục lễ gia tiên, ra mắt họ hàng và tiệc cưới.

Không có một kịch bản, số người đi rước hay lời phát biểu cố định cho mọi miền. Có nơi coi trọng người chủ hôn, ông mai hoặc vai trò của họ tộc; có nơi chỉ cần gia đình hạt nhân. Cách phù hợp là để đôi vợ chồng và hai bên chủ động thống nhất, đồng thời tôn trọng những điều kiêng kỵ hay tập quán mà gia đình thực sự gìn giữ.

Lễ vật và nghi thức gia tiên

Lễ vật dùng trong thân nghinh tùy từng nhà: trầu cau, trà, rượu, bánh, hoa quả hoặc lễ nhỏ có thể xuất hiện theo phong tục. Đừng sao chép danh mục lễ vật của một vùng sang vùng khác mà không hỏi ý kiến người lớn trong nhà. Với phần gia tiên, nếu có văn khấn, cần dùng bản đã được gia đình lưu giữ hoặc do người phụ trách nghi lễ hướng dẫn; bài viết này không tạo văn khấn mẫu để dùng chung.

Giữ tinh thần của lễ thân nghinh hôm nay

Điều đáng giữ trong thân nghinh là sự chu đáo, lời thưa gửi và niềm vui của hai họ. Thời gian, quãng đường, trang phục, phương tiện hay tiệc mừng có thể thay đổi theo cuộc sống hiện đại. Quan trọng là cô dâu chú rể đồng thuận, hai gia đình trao đổi rõ ràng và không để nghi thức trở thành áp lực hình thức.

Tóm tắt

Lễ thân nghinh là nghi thức nhà trai sang đón cô dâu trong lục lễ, thường được gọi là rước dâu ngày nay. Nó khác lễ xin dâu ở phạm vi và khác nạp tài, thỉnh kỳ ở mục đích. Mỗi gia đình có thể giản lược cách tổ chức, nhưng nên giữ tinh thần tôn trọng, tự nguyện và theo lệ hai bên.

Nguồn tham khảo

• Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ – phong tục cưới người Việt ở Đồng bằng sông Cửu Long
• Thông tấn xã Việt Nam – giới thiệu phong tục cưới hỏi các dân tộc Việt Nam
• Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục – phần cưới xin
• Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc và Tôn giáo – nghi thức thành hôn