TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Lịch sử bộ bài Tarot Visconti-Sforza: Cội nguồn Tarot cổ nhất còn sót lại

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Tarot Visconti-Sforza là bộ bài tarot được vẽ tay tại Ý vào giữa thế kỷ 15, thực hiện cho gia tộc Visconti và Sforza cai trị thành Milan. Đây được xem là một trong những bộ tarot hoàn chỉnh sớm nhất còn tồn tại đến nay, hiện các lá bài được lưu giữ rải rác tại nhiều bộ sưu tập lớn trên thế giới, trong đó có Bảo tàng Metropolitan (New York) và Thư viện Beinecke thuộc Đại học Yale.

Bối cảnh ra đời tại Milan thế kỷ 15

Vào giữa thế kỷ 15, thành Milan là một trong những trung tâm quyền lực và văn hóa quan trọng bậc nhất của Ý thời Phục Hưng. Gia tộc Visconti, và sau đó là gia tộc Sforza thông qua hôn nhân liên minh, nắm giữ quyền cai trị vùng đất này. Chính trong bối cảnh xa hoa của giới quý tộc cầm quyền, những bộ bài tarot vẽ tay đầu tiên đã ra đời, không phải như một công cụ đại chúng mà như một tác phẩm nghệ thuật dành riêng cho tầng lớp thượng lưu.

Theo tư liệu từ Bảo tàng Metropolitan, các lá bài Visconti-Sforza được thực hiện bằng kỹ thuật vẽ tay tinh xảo, phản ánh rõ nét thẩm mỹ và tay nghề của các họa sĩ cung đình thời bấy giờ. Việc chế tác một bộ bài như vậy đòi hỏi thời gian, vật liệu quý và kỹ năng hội họa cao cấp, khác hẳn với các bộ bài in ấn phổ thông xuất hiện sau này.

Vì sao bộ bài này được xem là cổ nhất còn sót lại

Trong lịch sử phát triển của tarot, rất nhiều bộ bài từ thời kỳ đầu đã thất lạc hoặc hư hỏng theo thời gian do chất liệu giấy mỏng manh và điều kiện bảo quản hạn chế của các thế kỷ trước. Bộ Visconti-Sforza là một ngoại lệ hiếm hoi khi nhiều lá bài trong bộ này vẫn còn tồn tại đến ngày nay với tình trạng tương đối nguyên vẹn.

Thư viện Beinecke của Đại học Yale, nơi lưu giữ Cary Collection of Playing Cards, xác nhận rằng những lá bài tarot cổ trong bộ sưu tập này được xem là một trong những bộ tarot hoàn chỉnh sớm nhất còn tồn tại đến nay. Điều này khiến Visconti-Sforza trở thành điểm tham chiếu quan trọng bậc nhất khi nghiên cứu về cội nguồn hình ảnh và cấu trúc lá bài tarot nguyên thủy, trước khi các hệ thống tarot phổ biến sau này như Marseille hay Rider-Waite-Smith ra đời.

Số phận phân tán của các lá bài qua nhiều thế kỷ

Một điểm đáng chú ý trong lịch sử bộ bài này là sự phân tán của các lá bài qua nhiều bộ sưu tập khác nhau trên thế giới, thay vì được lưu giữ trọn vẹn tại một nơi duy nhất. Theo thời gian, các lá bài đã được chuyển nhượng, sưu tầm và cuối cùng an vị tại các tổ chức lưu trữ học thuật lớn.

Bảo tàng Metropolitan tại New York hiện lưu giữ một số lá bài thuộc bộ Visconti-Sforza trong bộ sưu tập nghệ thuật của mình. Song song đó, Thư viện Beinecke tại Yale, thông qua Cary Collection of Playing Cards, cũng sở hữu các lá bài tarot cổ liên quan đến dòng lịch sử này. Sự phân tán này phản ánh cách thức các hiện vật nghệ thuật quý hiếm thời Phục Hưng thường trải qua nhiều đời chủ sở hữu trước khi được các tổ chức bảo tồn học thuật tiếp nhận và gìn giữ lâu dài.

Ý nghĩa của Visconti-Sforza trong hệ phái Tarot truyền thống

Trong truyền thống nghiên cứu và thực hành tarot, bộ Visconti-Sforza thường được nhắc đến như một cội nguồn hình ảnh nguyên thủy, nơi các Ẩn Chính (Major Arcana) mang những biểu tượng gần gũi với văn hóa cung đình Ý thời Phục Hưng hơn là những biểu tượng huyền bí phức tạp mà các trường phái tarot hiện đại sau này bổ sung thêm. Nhiều người thực hành tarot theo hệ phái cổ điển xem đây là điểm khởi đầu để hiểu ý nghĩa gốc của các lá bài, trước khi chúng được các trường phái huyền học thế kỷ 18-19 diễn giải lại theo hướng bí truyền hơn.

Cần lưu ý rằng đây là quan điểm truyền thống được lưu truyền trong giới nghiên cứu và thực hành tarot, mang tính diễn giải lịch sử văn hóa, khác với các dữ kiện bảo tồn hiện vật đã được xác nhận bởi các tổ chức lưu trữ.

Giá trị nghiên cứu và tham chiếu của bộ bài đối với người học Tarot

Đối với những người học tarot nghiêm túc, việc tìm hiểu về Visconti-Sforza không chỉ là tìm hiểu lịch sử mà còn là cách tiếp cận gần hơn với gốc rễ biểu tượng của hệ thống lá bài. Nhiều hình ảnh trong bộ bài này, dù được thể hiện qua ngôn ngữ hội họa thế kỷ 15, vẫn mang những nguyên mẫu (archetype) mà các bộ tarot hiện đại sau này kế thừa và phát triển thêm.

Việc các lá bài gốc được lưu giữ tại những tổ chức học thuật uy tín như Metropolitan Museum và Beinecke Library cũng tạo điều kiện để những người quan tâm có thể tiếp cận hình ảnh gốc, từ đó có cái nhìn trực tiếp và chân thực hơn về diện mạo tarot thời kỳ đầu, thay vì chỉ dựa vào các phiên bản tái bản hoặc diễn giải qua nhiều đời sau.

Tổng hợp biên tập: Vị trí của Visconti-Sforza trong dòng chảy lịch sử Tarot

Nhìn lại toàn bộ hành trình của bộ bài Visconti-Sforza, có thể thấy đây là một mắt xích quan trọng nối liền giữa thời kỳ tarot còn là vật phẩm nghệ thuật quý tộc riêng tư và giai đoạn sau này khi tarot dần trở thành công cụ được sử dụng rộng rãi hơn trong đời sống tâm linh và huyền học. Sự tồn tại của bộ bài này đến ngày nay, dù không trọn vẹn và phân tán qua nhiều bộ sưu tập, vẫn là minh chứng quý giá cho việc tarot đã có một khởi nguồn nghệ thuật và văn hóa sâu sắc từ hàng thế kỷ trước, chứ không đơn thuần chỉ là một hệ thống bói toán xuất hiện sau này.

Đối với những ai đang tìm hiểu về cội nguồn tarot, việc nắm được câu chuyện của Visconti-Sforza giúp có một nền tảng vững chắc hơn khi tiếp cận các hệ phái tarot khác, đồng thời hiểu rõ hơn vì sao nhiều biểu tượng trong tarot hiện đại vẫn mang dáng dấp của nghệ thuật cung đình Ý thời Phục Hưng.

Tài liệu tham khảo