TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Lục thân trong quẻ Dịch là gì – sáu vai trò quan hệ gán cho các hào

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Lục thân là hệ thống sáu vai trò quan hệ — phụ mẫu, huynh đệ, tử tôn, thê tài, quan quỷ (và bản thân là quẻ chủ) — được gán cho từng hào trong quẻ lục hào dựa trên quan hệ sinh khắc ngũ hành giữa hành của hào đó và hành của quẻ chủ (mạng quẻ). Mỗi vai trò lục thân tương ứng với một phạm vi sự việc riêng, nên xác định lục thân là bước bắt buộc trước khi luận đoán bất kỳ câu hỏi cụ thể nào trong phương pháp lục hào.

Lục thân là gì trong bối cảnh luận quẻ lục hào

Trong phương pháp luận quẻ lục hào (còn gọi là Liuyao), mỗi quẻ gồm sáu hào, và mỗi hào được gắn với một hành trong ngũ hành theo hệ thống nạp giáp. Tuy nhiên bản thân yếu tố ngũ hành của một hào chưa nói lên được nó đại diện cho điều gì trong câu hỏi đang được luận. Đó là lý do hệ thống lục thân xuất hiện: nó chuyển đổi quan hệ ngũ hành thuần túy giữa các hào và quẻ chủ thành một tập hợp vai trò quan hệ mang tính biểu tượng, gần với các mối quan hệ trong đời sống con người — như cha mẹ, anh em, con cháu, vợ hoặc tài sản, và người khắc chế mình.

Nói cách khác, lục thân là lớp diễn giải trung gian, đứng giữa ngũ hành thuần lý thuyết và việc luận đoán một sự việc cụ thể. Không có lớp này, người xem quẻ chỉ thấy các hào mang hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ mà không biết hào nào nên được đọc theo hướng nào cho câu hỏi đang đặt ra.

Vì sao phải xác định lục thân trước khi luận đoán

Theo hệ thống lục hào, mỗi vai trò lục thân gắn với một phạm vi sự việc khác nhau: có vai trò gắn với chuyện gia đạo, có vai trò gắn với chuyện tài lộc, có vai trò gắn với chuyện công việc hoặc sức khỏe, có vai trò gắn với con cháu hoặc điều tốt lành hóa giải, và có vai trò gắn với tai ương, bệnh tật, kẻ gây hại. Việc xác định đúng lục thân cho từng hào là bước làm nền, thực hiện trước khi đi vào chi tiết cát hung của quẻ, vì nếu gán sai vai trò, toàn bộ hướng luận đoán sau đó sẽ lệch khỏi bản chất câu hỏi.

Chính vì mỗi vai trò lục thân mang một phạm vi ý nghĩa riêng, người luận quẻ cần nhìn vào câu hỏi cụ thể của người xin quẻ để biết nên tập trung vào hào lục thân nào. Ví dụ một câu hỏi về sức khỏe sẽ cần quan sát vai trò liên quan đến tai ương bệnh tật, trong khi câu hỏi về tài chính sẽ cần quan sát vai trò liên quan đến tiền tài, vật chất.

Nguyên lý ngũ hành sinh khắc làm nền tảng gán lục thân

Toàn bộ hệ thống lục thân được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ngũ hành — năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ có quan hệ tương sinh và tương khắc lẫn nhau theo những quy luật cố định. Tương sinh là quan hệ hành này nuôi dưỡng, làm lớn mạnh hành kia (ví dụ Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ). Tương khắc là quan hệ hành này chế ngự, áp chế hành kia (ví dụ Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy).

Trong luận quẻ lục hào, quẻ chủ (còn hiểu là bản mạng của quẻ, gắn với một trong tám cung theo hệ thống bát cung) mang một hành nhất định. Mỗi hào trong quẻ cũng mang một hành riêng theo nạp giáp. Bằng cách so sánh hành của từng hào với hành của quẻ chủ, người luận quẻ xác định được quan hệ sinh khắc giữa hai bên — và chính quan hệ này quyết định hào đó sẽ được gán vai trò lục thân nào.

Cách gán từng vai trò lục thân theo quan hệ sinh khắc

Nguyên lý gán lục thân dựa trên việc xem xét hành của hào đứng ở vị trí nào trong bốn kiểu quan hệ có thể xảy ra so với hành của quẻ chủ: hào sinh ra quẻ chủ, hào bị quẻ chủ sinh ra, hào khắc quẻ chủ, hoặc hào bị quẻ chủ khắc. Ngoài ra còn có trường hợp hào và quẻ chủ cùng hành.

Theo cách hiểu truyền thống được truyền lại trong các hệ phái luận lục hào, năm quan hệ sinh khắc này tương ứng với năm vai trò lục thân khác với bản thân quẻ chủ:

Cách phân chia này cho thấy lục thân không phải là một danh sách tùy ý, mà bám sát chặt vào cấu trúc sinh khắc của ngũ hành — mỗi vai trò ứng với đúng một trong các quan hệ có thể xảy ra giữa hai hành.

Vai trò của quẻ chủ trong việc xác định lục thân

Một điểm cần lưu ý là quẻ chủ không phải là một hào cố định có sẵn trong sáu hào của quẻ, mà là một khái niệm gắn với hệ thống bát cung — mỗi quẻ trong sáu mươi tư quẻ được sắp vào một trong tám cung, và mỗi cung mang một hành riêng. Hành của cung này chính là hành dùng để so sánh với hành của từng hào nhằm xác định lục thân.

Vì vậy, việc xác định lục thân luôn đòi hỏi hai bước liên tiếp: trước tiên phải biết quẻ đang luận thuộc cung nào và mang hành gì, sau đó mới so sánh hành của mỗi hào (theo nạp giáp) với hành của cung đó để suy ra vai trò lục thân tương ứng. Nếu bỏ qua bước xác định cung và hành của quẻ chủ, việc gán lục thân sẽ không có điểm neo để so sánh.

Cách vận dụng lục thân khi luận đoán một câu hỏi cụ thể

Sau khi đã gán được lục thân cho cả sáu hào, người luận quẻ sẽ nhìn vào bản chất câu hỏi để xác định nên tập trung quan sát vai trò lục thân nào. Một câu hỏi về công việc, chức vụ sẽ hướng về vai trò quan quỷ; một câu hỏi về tiền bạc, hôn nhân (đối với nam giới hỏi về vợ) sẽ hướng về vai trò thê tài; một câu hỏi về con cái, học hành, hoặc điều giải trừ tai ương sẽ hướng về vai trò tử tôn; một câu hỏi về cha mẹ, nhà cửa, văn bản, hợp đồng sẽ hướng về vai trò phụ mẫu; và một câu hỏi về anh em, bạn bè, hoặc sự cạnh tranh sẽ hướng về vai trò huynh đệ.

Việc nhìn đúng vào lục thân "dụng thần" (vai trò cần dùng để luận cho câu hỏi cụ thể) rồi xem xét trạng thái của hào mang vai trò đó — vượng suy, có động hay không, được sinh trợ hay bị khắc chế trong quẻ — là bước đi tiếp theo sau khi đã hoàn tất việc gán lục thân cho toàn bộ sáu hào.

Tổng hợp: lục thân là lớp diễn giải nối giữa ngũ hành và câu hỏi thực tế

Nhìn tổng thể, lục thân đóng vai trò như một cầu nối giữa hai tầng của hệ thống lục hào: tầng cấu trúc thuần ngũ hành (các hào mang hành gì, quẻ chủ mang hành gì, quan hệ sinh khắc giữa chúng ra sao) và tầng ý nghĩa thực tế (câu hỏi của người xin quẻ liên quan đến cha mẹ, anh em, con cái, tài sản hay công việc). Không có lớp lục thân, hệ thống ngũ hành trong quẻ chỉ là những con số và quan hệ trừu tượng; có lớp lục thân, mỗi hào trở thành một đại diện cụ thể cho một phạm vi đời sống, giúp việc luận đoán đi thẳng vào trọng tâm câu hỏi.

Đây cũng là lý do vì sao trong trình tự học và thực hành luận quẻ lục hào, việc nắm vững cách gán lục thân luôn được đặt lên trước các kỹ thuật luận đoán chi tiết hơn như xét động hào, xét phục thần, hay xét sự biến hóa của quẻ — bởi tất cả các kỹ thuật đó đều cần một điểm khởi đầu là biết chính xác hào nào đang đóng vai trò gì trong bức tranh quan hệ lục thân của quẻ.

Tài liệu tham khảo