TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Phân biệt Onmyōryō và onmyōji trong lịch sử Nhật Bản

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Onmyōryō và onmyōji không phải là hai từ đồng nghĩa. Onmyōryō là một cơ quan trong hệ hành chính Ritsuryō, đảm nhiệm việc lập lịch, thiên văn và bói toán. Onmyōji là vai trò hoặc chức danh của người hoạt động trong lĩnh vực lịch pháp và bói toán, như Abe Seimei. Cần phân biệt cấp độ tổ chức của Onmyōryō với vai trò chuyên môn của onmyōji trong các bối cảnh lịch sử Nhật Bản.

Onmyōryō là cơ quan lịch sử

Trong hệ hành chính Ritsuryō, Onmyōryō được hiểu ở cấp độ một cơ quan, chứ không phải tên gọi dành cho một cá nhân thực hành chuyên môn. Phạm vi hoạt động của cơ quan này xoay quanh ba lĩnh vực gắn với việc tổ chức đời sống theo thời gian và không gian: lập lịch, thiên văn và bói toán. Khi xuất hiện trong tư liệu lịch sử, Onmyōryō chỉ đến một bộ phận thuộc cơ cấu hành chính, nơi các công việc liên quan được đặt trong phạm vi quản lý chính thức.

Điểm cần lưu ý là tên cơ quan và người thực hiện nhiệm vụ không nằm trên cùng một cấp độ khái niệm. Onmyōryō biểu thị nơi hoặc thiết chế đảm nhận chức năng; còn cách gọi dành cho người làm công việc lịch pháp và bói toán thuộc phạm vi khác. Sự phân biệt này đặc biệt quan trọng khi đọc các mô tả về hoạt động tổ chức thời gian và không gian trong lịch sử Nhật Bản, bởi một hoạt động có thể được quy về cơ quan phụ trách hoặc được nói qua vai trò chuyên môn của người tham gia.

Onmyōryō nên được đặt trong ngữ cảnh hành chính Ritsuryō, với trọng tâm là chức năng tổ chức và quản lý các lĩnh vực nói trên. Cách tiếp cận này giúp tránh việc biến tên cơ quan thành danh xưng của một cá nhân hoặc dùng nó như từ đồng nghĩa với onmyōji.

So sánh cấp độ và chức năng

Sự khác nhau này cũng ảnh hưởng đến cách mô tả quan hệ giữa hai khái niệm. Onmyōryō có thể được xem là cấp độ tổ chức, còn onmyōji là cấp độ nhân sự hoặc nghề nghiệp. Một câu nói về Onmyōryō thường tập trung vào cơ cấu và chức năng hành chính; một câu nói về onmyōji thường tập trung vào hoạt động của một chuyên gia trong lĩnh vực lịch pháp và bói toán. Abe Seimei là ví dụ được gọi theo cấp độ vai trò chuyên môn, không phải tên của một cơ quan.

Trong cách đọc tư liệu, việc tách hai cấp độ giúp tránh suy luận rằng mọi lần xuất hiện của từ onmyōji đều chỉ trực tiếp đến Onmyōryō. Ngược lại, nhắc đến Onmyōryō không đồng nghĩa đang nói về một cá nhân cụ thể. So sánh này vì thế làm rõ sự khác nhau giữa chức năng được thể chế hóa và người thực hiện chức năng đó.

Tài liệu tham khảo

Ghi chú biên tập

Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày biên soạn, dịch và tổng hợp từ các nguồn tham khảo nêu trên.