Tướng xương hàm trong nhân tướng học: phân biệt với gò má và cằm
Trả lời nhanh
Trong nhân tướng học, xương hàm được xem là một bộ vị cần luận riêng, không đồng nhất với gò má (quyền cốt) hay cằm (địa các). Các bản khắc in cổ lưu tại Thư viện Quốc gia Việt Nam cho thấy khuôn mặt được chia thành nhiều bộ vị xương. Tài liệu Hán Nôm cũng ghi nhận cách gọi, phân loại xương hàm có dị bản giữa các trường phái, vì vậy nên trình bày thận trọng và tránh khẳng định một cách hiểu duy nhất.
Khái quát
Bài viết này tổng hợp phạm vi và các điểm chính của chủ đề theo những nguồn đã được chọn. Các phần dưới đây tách dữ kiện đã đối chiếu khỏi suy diễn không có nguồn, để người đọc có thể đi từ câu trả lời trực tiếp đến bối cảnh cụ thể.
Vị trí và phạm vi của xương hàm
Trong nhân tướng học, xương hàm được xem là một bộ vị cần luận riêng trong hệ thống phân chia các bộ vị trên khuôn mặt. Phạm vi của khái niệm này nằm ở phần xương hàm được các tài liệu tướng học cổ nhận diện và phân loại, nhưng không nên tự động mở rộng sang toàn bộ vùng gò má hoặc cằm. Các bản khắc in cổ về tướng học hiện lưu tại Thư viện Quốc gia Việt Nam cho thấy khuôn mặt được chia thành nhiều bộ vị xương, trong đó xương hàm có thể được đặt trong một mục luận riêng.
Vì vậy, khi trình bày về xương hàm, cần tách nó khỏi gò má, còn gọi là quyền cốt, và khỏi cằm, còn gọi là địa các. Ba cách gọi này không phải những tên đồng nghĩa cho cùng một bộ vị. Việc phân biệt nhằm giữ đúng phạm vi thuật ngữ, không dùng đặc điểm hoặc cách luận của bộ vị này thay cho bộ vị khác.
Tuy nhiên, cách gọi và phạm vi phân loại xương hàm không hoàn toàn thống nhất giữa các trường phái. Tài liệu Hán Nôm do Viện Nghiên cứu Hán Nôm công bố ghi nhận nhiều dị bản về vấn đề này. Do đó, nên nêu rõ sự khác biệt giữa các nguồn và tránh khẳng định chỉ có một hệ phân loại duy nhất.
Phân biệt với gò má (quyền cốt)
Trong nhân tướng học, xương hàm được xem là một bộ vị cần luận riêng, không đồng nhất với gò má, còn gọi là quyền cốt. Vì vậy, khi mô tả hoặc đối chiếu các bộ vị trên khuôn mặt, không nên dùng tên “gò má” để thay thế cho “xương hàm”, cũng không nên gộp hai cách gọi thành một phạm vi duy nhất. Các bản khắc in cổ về tướng học lưu tại Thư viện Quốc gia Việt Nam cho thấy khuôn mặt được phân chia thành nhiều bộ vị xương, trong đó việc nhận diện từng bộ vị cần được trình bày tách biệt.
Xương hàm cũng không đồng nhất với cằm, thường gọi là địa các. Ba thuật ngữ này—xương hàm, quyền cốt và địa các—có thể xuất hiện trong cùng hệ thống mô tả nhưng chỉ những cặp tương ứng đã được ghi nhận mới nên quy chiếu: gò má là quyền cốt, còn cằm là địa các; xương hàm được luận riêng với cả hai.
Tài liệu Hán Nôm do Viện Nghiên cứu Hán Nôm công bố còn ghi nhận dị bản về cách gọi và phân loại xương hàm giữa các trường phái tướng thuật. Do đó, không nên khẳng định chỉ có một cách hiểu thống nhất, mà cần nêu rõ sự đa dạng của hệ thống tư liệu và cách phân loại.
Phân biệt với cằm (địa các)
Trong nhân tướng học, xương hàm và cằm là hai bộ vị được luận riêng, dù cùng nằm ở phần dưới của khuôn mặt. Cằm còn gọi là địa các, là một phạm vi bộ vị độc lập trong cách phân chia khuôn mặt của các tài liệu tướng học. Vì vậy, không nên dùng cách gọi “xương hàm” để thay thế cho “cằm”, cũng không nên xem hai khái niệm này là một.
Theo các bản khắc in cổ về tướng học lưu tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, khuôn mặt được chia thành nhiều bộ vị xương. Cách phân chia này cho thấy xương hàm có vị trí và phạm vi cần được nhận diện riêng bên cạnh cằm, thay vì gộp chung toàn bộ phần dưới mặt thành một bộ phận duy nhất. Tuy nhiên, tài liệu Hán Nôm do Viện Nghiên cứu Hán Nôm công bố cũng ghi nhận nhiều dị bản về cách gọi và phân loại xương hàm giữa các trường phái tướng thuật.
Do đó, khi đối chiếu xương hàm với cằm (địa các), nên giữ đúng sự phân biệt giữa hai bộ vị, đồng thời trình bày thận trọng về ranh giới và tên gọi. Không có cơ sở để khẳng định chỉ tồn tại một hệ phân loại thống nhất trong mọi trường phái; sự khác biệt phản ánh tính đa dạng của tri thức dân gian.
Dị bản trong các trường phái tướng thuật
Trong các trường phái tướng thuật, cách gọi và phạm vi của “xương hàm” không hoàn toàn đồng nhất. Tài liệu Hán Nôm do Viện Nghiên cứu Hán Nôm công bố ghi nhận có những dị bản trong việc định danh và phân loại bộ vị này. Vì thế, một số hệ thống có thể trình bày xương hàm như một vùng xương riêng, trong khi hệ thống khác có cách mô tả hoặc ranh giới bộ vị không giống nhau. Tuy nhiên, các dị bản đó không làm thay đổi điểm phân biệt cốt lõi: xương hàm không được đồng nhất với gò má, còn gọi là quyền cốt, và cũng không đồng nhất với cằm, còn gọi là địa các.
Các bản khắc in cổ về tướng học lưu tại Thư viện Quốc gia Việt Nam cho thấy khuôn mặt được chia thành nhiều bộ vị xương. Do đó, khi trình bày “dị bản”, nên ghi rõ đây là khác biệt giữa các truyền thống tư liệu, không nên khẳng định một cách gọi hay một hệ phân loại duy nhất cho mọi trường phái. Sự khác biệt này phản ánh tính đa dạng của tri thức dân gian.
Tóm tắt
Trong nhân tướng học, xương hàm được xem là một bộ vị cần luận riêng, không đồng nhất với gò má (quyền cốt) hay cằm (địa các). Các bản khắc in cổ lưu tại Thư viện Quốc gia Việt Nam cho thấy khuôn mặt được chia thành nhiều bộ vị xương. Tài liệu Hán Nôm cũng ghi nhận cách gọi, phân loại xương hàm có dị bản giữa các trường phái, vì vậy nên trình bày thận trọng và tránh khẳng định một cách hiểu duy nhất.
Tài liệu tham khảo
- https://www.nlv.gov.vn
- http://www.hannom.org.vn