Tzolk’in Chuwen là gì và glyph ngày thứ mười một của Maya?
Trả lời nhanh
Chuwen là tên ngày thứ mười một trong chu kỳ 20 tên ngày của Tzolk’in Maya. Hệ thống này kết hợp 20 tên ngày luân phiên với các số từ 1 đến 13; vì vậy, 20 × 13 tạo thành 260 tổ hợp ngày. Khi tra cứu vị trí của Chuwen, có thể xác định đây là tên đứng thứ 11 trong danh sách 20 tên ngày, nhưng các nguồn được cung cấp không mô tả hình dạng hay biểu tượng riêng của glyph này.
Chuwen trong Tzolk’in
Trong cách đọc một ngày của Tzolk’in, “Chuwen” nên được xem là phần tên ngày, không phải toàn bộ ký hiệu của ngày đó. Một tổ hợp đầy đủ còn cần một số đi kèm trong phạm vi từ 1 đến 13. Chỉ ghi “Chuwen” thì mới cho biết tên được sử dụng, chưa đủ để xác định một tổ hợp ngày cụ thể trong lịch.
Đối với glyph, các nguồn được đối chiếu chỉ xác nhận tên “Chuwen” và vị trí của nó trong danh sách. Chúng không cung cấp mô tả đủ để tái dựng hình dạng, đường nét, biểu tượng hay cách thể hiện bằng hình ảnh. Khi viết hoặc tra cứu, có thể trình bày Chuwen như một tên ngày được ghép với một số, nhưng không nên tự suy ra đặc điểm thị giác từ chính tên gọi hoặc từ vị trí của nó.
Vị trí thứ mười một
Cách ghi một ngày Tzolk’in cần phân biệt hai thành phần này. Một tổ hợp hoàn chỉnh gồm tên Chuwen và một số từ 1 đến 13; các số đó kết hợp với 20 tên để tạo ra 260 tổ hợp ngày. Chỉ dựa vào vị trí thứ 11 không thể xác định một ngày lịch cụ thể, cũng không thể suy ra một phiên bản glyph riêng biệt.
Trong phạm vi dữ liệu hiện có, việc xác nhận vị trí của Chuwen dựa trên danh sách tên ngày được ghi nhận, trong đó Chuwen đứng thứ mười một. Thông tin này cho phép mô tả quan hệ thứ tự trong chu kỳ 20 tên, nhưng không cung cấp các chi tiết về hình dạng hoặc cách thể hiện của glyph.
Chu kỳ 20 tên ngày
Trong Tzolk’in, chu kỳ 20 tên ngày có thể được đọc như một vòng lặp độc lập với dãy số từ 1 đến 13. Mỗi lượt của tên ngày đi qua 20 vị trí, sau đó quay lại vị trí đầu tiên; đồng thời, dãy số cũng tiếp tục tiến tuần tự từ 1 đến 13 rồi trở về 1. Hai nhịp lặp này không kết thúc cùng lúc, nên việc ghép tên ngày với số tạo ra một chuỗi tổ hợp dài hơn từng chu kỳ riêng lẻ.
Cách phân biệt hai vòng lặp giúp tránh nhầm vị trí thứ mười một của Chuwen với một ngày cụ thể trong chu kỳ 260 tổ hợp. Vị trí tên ngày và số đi kèm là hai thông tin song song: một thuộc chuỗi 20 tên, một thuộc chuỗi 13 số.
Tài liệu tham khảo
- https://maya.nmai.si.edu/calendar/calendar-system
- https://www.famsi.org/research/calendrics/index.html
- https://research.famsi.org/montgomery_dictionary/daysigns.php
Ghi chú biên tập
Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày biên soạn, dịch và tổng hợp từ các nguồn tham khảo nêu trên.