Tzolk’in Eb’ là gì và glyph ngày thứ mười hai của Maya?
Trả lời nhanh
Tzolk’in là Sacred Round vận hành bằng cách kết hợp 20 glyph tên ngày với các số từ 1 đến 13; không phải chia thành các tháng. Trong chuỗi 20 tên ngày do Penn Museum mô tả, Eb’ đứng ở vị trí thứ mười hai. Khi đối chiếu glyph ngày thứ mười hai của Maya trong Tzolk’in, cần kiểm tra thứ tự tên ngày và xác nhận mục tương ứng là Eb’, dựa trên danh sách của FAMSI và từ điển glyph Montgomery.
Tzolk’in là gì
Tzolk’in có thể được đọc như một hệ thống ghi nhận ngày theo cặp, trong đó một tên ngày luôn đi cùng một số. Cách tổ chức này tạo ra một chuỗi vận hành riêng, không dựa trên việc gán tên cho các tháng. Khi gặp một dạng ghi ngày trong Tzolk’in, cần tách hai thành phần: số thuộc dải từ 1 đến 13 và tên thuộc danh sách 20 glyph ngày. Hai thành phần ấy phải được xem xét đồng thời; không phải chỉ tra cứu tên hoặc số riêng lẻ.
Đối với câu hỏi về glyph ngày thứ mười hai, điểm cần xác định trước là thứ tự trong danh sách 20 tên, không phải vị trí của ngày trong một tháng hay một đơn vị lịch khác. Cách đọc này giúp phân biệt “thứ mười hai” như một vị trí trong chuỗi tên ngày với con số đi kèm một tổ hợp ngày cụ thể. Nói cách khác, số thứ tự của tên và số trong cách ghi Tzolk’in là hai thông tin khác nhau.
Chuỗi 20 tên ngày
Trong phạm vi chuỗi tên ngày, điều cần chú ý là thứ tự của các mục, không phải cách chia theo tháng hay một lịch tháng. Danh sách này có 20 vị trí liên tiếp, mỗi vị trí tương ứng với một glyph tên ngày. Penn Museum là nguồn mô tả chuỗi 20 tên của Sacred Round, nhờ đó có thể xem tên ngày như những mục được đánh số trong một danh sách cố định.
Để giảm nhầm lẫn khi chép hoặc kiểm tra danh sách, có thể đặt tên ngày và số thứ tự cạnh nhau, rồi so sánh mục cần tìm với tài liệu tham chiếu. Danh sách của FAMSI và từ điển glyph Montgomery cung cấp cơ sở để xác nhận rằng mục thứ mười hai là Eb’. Cách trình bày này tách rõ tên ngày, vị trí trong chuỗi và nguồn kiểm chứng.
Eb’ ở vị trí thứ mười hai
Trong danh sách tên ngày, “vị trí thứ mười hai” là một thông tin về thứ tự của glyph, không phải là một con số đứng cố định bên cạnh tên Eb’. Tzolk’in kết hợp chuỗi tên ngày với các số từ 1 đến 13, nên một ngày cụ thể cần được đọc qua hai thành phần: số đi kèm và tên glyph tương ứng. Eb’ có thể được nhận diện trước hết bằng vị trí của nó trong chuỗi 20 tên, sau đó mới đối chiếu với số của tổ hợp đang xét.
Tài liệu tham khảo
- https://www.penn.museum/sites/expedition/maya-calendars/
- https://www.famsi.org/research/calendrics/index.html
- https://research.famsi.org/montgomery_dictionary/daysigns.php
Ghi chú biên tập
Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày biên soạn, dịch và tổng hợp từ các nguồn tham khảo nêu trên.