Tzolk’in Etz’nab là gì và glyph ngày thứ mười tám của Maya?
Trả lời nhanh
Tzolk’in là chu kỳ lịch 260 ngày của Maya, được tạo bởi 20 glyph ngày kết hợp với 13 số. Trong danh sách tên ngày của Sacred Round, Penn Museum nêu Etz’nab. FAMSI và từ điển glyph Montgomery liệt kê Etz’nab là ngày thứ mười tám. Khi tra cứu, có thể đối chiếu tên Etz’nab với vị trí thứ 18 trong chuỗi 20 glyph ngày; các nguồn trích yếu không cung cấp thêm cách viết hay biến thể chính tả.
Tzolk’in và cấu trúc 260 ngày
Cấu trúc của Tzolk’in có thể được đọc như sự phối hợp giữa hai dãy đánh dấu: một dãy gồm 20 glyph ngày và một dãy gồm 13 số. Mỗi ngày trong chu kỳ được nhận diện bằng sự kết hợp của một glyph với một số, chứ không phải chỉ dựa vào tên glyph riêng lẻ. Khi khảo sát một tên ngày, cần tách hai lớp thông tin: tên thuộc dãy 20 glyph và số đi kèm trong chu kỳ.
Khi đối chiếu tư liệu, có thể dùng cấu trúc này như một khung kiểm tra: trước hết xác định tên có nằm trong danh sách Sacred Round hay không, sau đó kiểm tra vị trí của tên trong chuỗi 20 glyph. Penn Museum nêu Etz’nab trong danh sách tên ngày, còn FAMSI và từ điển glyph Montgomery ghi nhận vị trí thứ mười tám.
Etz’nab trong Sacred Round
Trong danh sách tên ngày của Sacred Round, Etz’nab xuất hiện như một mục thuộc chuỗi 20 glyph ngày của Tzolk’in. Cách ghi này được Penn Museum sử dụng khi trình bày các tên ngày trong hệ thống Sacred Round, vì vậy Etz’nab nên được xem là tên định danh của một glyph ngày, chứ không phải một mô tả diễn giải về biểu tượng hay ý nghĩa của ngày đó.
Phạm vi thông tin được trích yếu chỉ xác nhận tên gọi và vị trí này. Các nguồn nêu trong fact card không cung cấp thêm biến thể chính tả, cách phát âm, nguồn gốc ngôn ngữ, bản dịch hay nội dung nghi lễ gắn với Etz’nab. Khi ghi chú hoặc đối chiếu dữ liệu, nên giữ nguyên dạng “Etz’nab”, đồng thời tách riêng thông tin về tên khỏi thông tin về thứ tự trong danh sách.
Vị trí glyph ngày thứ mười tám
Khi lập bảng tra cứu, có thể ghi Etz’nab tương ứng với số thứ tự 18 trong dãy glyph ngày. Vị trí này chỉ mô tả thứ tự của tên trong chuỗi 20 glyph, không phải một ngày riêng biệt tách khỏi cơ chế kết hợp của Tzolk’in. Một ngày cụ thể trong chu kỳ còn gắn với một số từ 1 đến 13, nhưng các nguồn được đối chiếu chỉ xác nhận vị trí thứ mười tám của Etz’nab trong danh sách glyph, không cung cấp tổ hợp số cụ thể đi kèm.
Tài liệu tham khảo
- https://www.penn.museum/sites/expedition/maya-calendars/
- https://www.famsi.org/research/calendrics/index.html
- https://research.famsi.org/montgomery_dictionary/daysigns.php
Ghi chú biên tập
Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày biên soạn, dịch và tổng hợp từ các nguồn tham khảo nêu trên.