TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Disks và Pentacles khác nhau thế nào trong Tarot?

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Disks, Pentacles và Deniers đều chỉ cùng một chất trong bộ tứ (Đất), nhưng thuộc ba hệ bài khác nhau: Disks là tên Crowley dùng trong bộ Thoth, Pentacles là tên phổ biến trong hệ Rider-Waite-Smith, còn Deniers là tên gốc trong Tarot de Marseille. Ba tên này giữ cùng vị trí cấu trúc nhưng hình ảnh, hệ biểu tượng và cách trình bày các lá số hoàn toàn không giống nhau, nên không thể tráo đổi minh họa giữa các bộ khi diễn giải.

Vì sao có ba tên gọi cho cùng một chất

Tarot vốn không có một hệ chất "chuẩn" duy nhất mà phát triển qua nhiều dòng truyền thống khác nhau, mỗi dòng mang một ngôn ngữ biểu tượng riêng. Tarot de Marseille, với gốc rễ lâu đời tại Pháp, dùng từ Deniers – nguyên nghĩa liên quan đến đồng tiền cổ – để chỉ chất tương ứng với Đất. Đây là một trong bốn chất truyền thống của bộ bài Marseille, giữ hình thức khắc gỗ mộc mạc, các lá số thường chỉ vẽ biểu tượng lặp lại theo số lượng mà không có cảnh minh họa tường thuật.

Đến đầu thế kỷ 20, khi Arthur Edward Waite và Pamela Colman Smith xây dựng bộ bài mang tên họ, chất Đất được gọi là Pentacles, tên phản ánh hình ảnh đĩa khắc ngôi sao năm cánh xuất hiện trên các lá bài. Đây là hệ phổ biến nhất hiện nay trong cộng đồng học Tarot hiện đại, và tên Pentacles gắn liền với toàn bộ cách minh họa cảnh trí đặc trưng của RWS.

Sau đó, Aleister Crowley khi thiết kế bộ Thoth cùng Frieda Harris đã chọn gọi chất này là Disks, một cách đặt tên phản ánh triết lý riêng của hệ Thoth về hình học và cấu trúc biểu tượng học thuật của ông, khác hẳn hướng tiếp cận tường thuật của RWS.

Vị trí cấu trúc giống nhau nhưng nội dung khác nhau

Về mặt cấu trúc, cả ba tên gọi đều đứng ở cùng một vị trí trong bộ tứ chất truyền thống, song song với Wands/Bâtons, Cups/Coupes và Swords/Épées. Nghĩa là nếu xét theo khung sườn bốn nguyên tố, Disks, Pentacles và Deniers đều đóng vai trò đại diện cho nguyên tố Đất và mang các chủ đề liên quan đến vật chất, tài sản, thân thể, công việc thực tế. Đây là điểm chung duy nhất có thể khẳng định chắc chắn giữa ba hệ.

Tuy nhiên, ngoài vị trí cấu trúc này, hình học và hệ biểu tượng của ba bộ hoàn toàn không tương đồng. Đây là điểm mà người mới học Tarot dễ nhầm lẫn nhất, bởi nhìn thoáng qua các chất đều "nói về tiền bạc, vật chất" nên dễ nghĩ là có thể lấy hình ảnh của Pentacles để giải thích cho Disks hoặc ngược lại.

Hình ảnh và bố cục khác biệt như thế nào

Trong Tarot de Marseille, các lá số của Deniers theo phong cách pip card cổ điển: không có cảnh minh họa, chỉ có các biểu tượng đồng tiền được sắp xếp theo số lượng tương ứng với số của lá bài, đôi khi có hoa văn trang trí đối xứng. Người đọc bài Marseille phải dựa vào số lượng, cách sắp xếp hình học và kinh nghiệm truyền thống để diễn giải, chứ không có cốt truyện hình ảnh để "đọc" trực tiếp như RWS.

Ngược lại, các lá Pentacles trong RWS đều có cảnh minh họa đầy đủ nhân vật, bối cảnh, hành động cụ thể. Ví dụ lá số nhỏ trong Pentacles thường mô tả những khung cảnh đời thường liên quan đến lao động, thương mại, gia đình, được vẽ theo phong cách tường thuật giúp người mới học dễ tiếp cận bằng trực giác hình ảnh.

Còn trong bộ Thoth, các lá Disks được Crowley và Harris thiết kế theo hướng hình học trừu tượng, gắn với hệ thống chiêm tinh và Kabbalah mà Crowley phát triển riêng cho bộ bài này. Cách trình bày các lá số trong Thoks nghiêng về biểu tượng học thuật hơn là cảnh minh họa đời thường, đòi hỏi người đọc phải hiểu thêm về hệ tư tưởng của Crowley để nắm được lớp nghĩa ẩn phía sau mỗi hình vẽ.

Vì sao không nên trộn hình ảnh giữa ba hệ

Khi một người học Tarot tra cứu ý nghĩa lá bài, việc nhầm lẫn phổ biến nhất là lấy ảnh minh họa của một lá Pentacles trong RWS để giải thích cho lá Disks tương ứng trong Thoth, hoặc dùng lối diễn giải tường thuật của RWS để áp vào các lá Deniers trong Marseille vốn không có cảnh minh họa tương tự. Điều này dẫn đến sai lệch vì mỗi hệ mang một logic biểu tượng riêng biệt, được xây dựng bởi những tác giả và truyền thống khác nhau, không thể quy về một khuôn mẫu chung.

Ví dụ, nếu một người đọc Thoth mà lại tưởng tượng cảnh trí giống RWS cho lá Disks, họ sẽ bỏ lỡ toàn bộ lớp ý nghĩa hình học và chiêm tinh mà Crowley cài vào thiết kế, đồng thời có thể diễn giải sai lệch sang hướng tường thuật vốn không tồn tại trong hệ Thoth. Tương tự, nếu đọc Marseille mà cố tìm cảnh minh họa như RWS trên các lá Deniers, người đọc sẽ hiểu sai bản chất pip card truyền thống của bộ bài này.

Cách phân biệt khi đọc tài liệu Tarot

Khi tiếp cận tài liệu hoặc sách hướng dẫn Tarot, người học nên chú ý xem tài liệu đang nói đến hệ bài nào trước khi áp dụng hình ảnh hay ý nghĩa cụ thể. Nếu tài liệu dùng từ "Pentacles" thì gần như chắc chắn đang nói về RWS hoặc các bộ bài phái sinh từ RWS. Nếu dùng từ "Disks" thì đang nói về Thoth hoặc các bộ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hệ thống của Crowley. Còn nếu dùng từ "Deniers" thì đang nói về Marseille hoặc các bộ bài lịch sử Pháp cùng dòng.

Việc phân biệt tên gọi này không chỉ là vấn đề ngôn ngữ mà còn phản ánh sự khác biệt sâu về triết lý thiết kế, hệ biểu tượng và cách tiếp cận đọc bài của từng truyền thống. Một người học nghiêm túc nên chọn một hệ bài để nghiên cứu sâu trước, tránh việc trộn lẫn nguồn tài liệu từ nhiều hệ khác nhau mà không phân biệt rõ ràng, vì điều này dễ dẫn đến hiểu sai bản chất của từng bộ bài.

Tổng hợp biên tập

Nhìn chung, ba tên gọi Disks, Pentacles và Deniers là ba cách gọi khác nhau cho cùng một chất Đất trong cấu trúc bốn chất Tarot, nhưng mỗi tên gắn liền với một hệ bài, một truyền thống thiết kế và một hệ biểu tượng riêng biệt không thể thay thế cho nhau. Việc nắm rõ sự khác biệt này giúp người học Tarot tránh nhầm lẫn khi tra cứu tài liệu, đồng thời hiểu đúng bản chất của từng hệ phái khi thực hành đọc bài theo đúng truyền thống mà mình đang theo học.

Tài liệu tham khảo