TỬ VIHÀNG NGÀY
Mở bộ công cụ

Phục Thần và Phi Thần trong Lục Hào là gì?

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Trong Lục Hào, Phục Thần là hào Lục Thân không xuất hiện trực tiếp trên mặt quẻ nhưng vẫn cần được xét đến khi luận đoán, còn Phi Thần là hào đang hiện diện trên quẻ và đóng vai trò che phủ, khiến Phục Thần bị ẩn giấu bên dưới. Nói cách khác, khi một quẻ thiếu một trong sáu Lục Thân cần dùng (như thiếu Quan Quỷ, thiếu Tài, thiếu Phụ Mẫu...), người xem quẻ sẽ tìm Lục Thân đó ở cung tương ứng trong Bát Thuần Quái của quẻ đó, gọi là Phục Thần, và hào đang nằm ở vị trí đó trên quẻ hiện tại chính là Phi Thần che nó.

Vì sao Lục Hào cần đến khái niệm Phục Thần

Trong phép Lục Hào, mỗi quẻ được lập ra từ sáu hào, và mỗi hào được gán một trong sáu vai trò Lục Thân: Phụ Mẫu, Huynh Đệ, Tử Tôn, Thê Tài (Tài), Quan Quỷ. Đây là nguyên tắc căn bản để luận đoán các vấn đề cụ thể trong đời sống, vì mỗi Lục Thân tương ứng với một phạm vi sự việc khác nhau, chẳng hạn Quan Quỷ gắn với công danh, bệnh tật, tiểu nhân; Tài gắn với tiền bạc, vợ; Phụ Mẫu gắn với nhà cửa, văn thư, người trên.

Vấn đề nảy sinh khi một quẻ được lập ra lại không có đủ sáu Lục Thân xuất hiện trên sáu hào. Điều này hoàn toàn có thể xảy ra do cách phối Ngũ Hành và cách an Lục Thân theo cung quái. Khi người xem quẻ cần luận về một sự việc mà Lục Thân tương ứng lại vắng mặt trên quẻ, họ không thể bỏ qua mà phải tìm nó ở một vị trí khác, gọi là tìm Phục Thần. Đây chính là lý do khái niệm Phục Thần và Phi Thần ra đời và trở thành một phần không thể thiếu trong kỹ thuật luận quẻ Lục Hào.

Phục Thần là gì, cách hiểu theo truyền thống

Theo cách gọi truyền thống được truyền lại trong dân gian, Phục Thần thường được dùng khi một Lục Thân cần xét không hiện trực tiếp trong quẻ. Nói cách khác, Phục Thần không phải là một hào "bịa ra" thêm, mà là một hào được suy ra từ quẻ gốc (Bát Thuần Quái tương ứng với cung của quẻ hiện tại), rồi đặt "nấp" bên dưới một hào đang có mặt trên quẻ chính.

Cách xác định Phục Thần trong thực hành cổ truyền dựa trên nguyên tắc mỗi quẻ trong 64 quẻ đều thuộc về một trong tám cung (Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn). Mỗi cung có một quẻ Bát Thuần làm gốc, và trên quẻ Bát Thuần đó, sáu Lục Thân được an đầy đủ theo đúng phép an Lục Thân chuẩn của cung ấy. Khi quẻ đang xem thiếu Lục Thân nào, người luận giải sẽ lật lại quẻ Bát Thuần gốc của cung đó để tìm Lục Thân bị thiếu, và Lục Thân tìm được này chính là Phục Thần cần dùng.

Điều quan trọng cần nắm là Phục Thần không phải lúc nào cũng "vô dụng" hay yếu ớt. Trong nhiều trường hợp truyền thống, khi Phục Thần được sinh, được vượng khí, hoặc gặp ngày giờ chiếu ứng thuận lợi, nó vẫn có thể phát huy tác dụng luận đoán, thậm chí đôi khi còn đóng vai trò quyết định cho việc thành hay bại của một sự việc được hỏi.

Phi Thần là gì và vai trò che phủ trong quẻ

Phi Thần, theo cách gọi truyền thống, là hào che phủ. Cụ thể, Phi Thần chính là hào đang hiện diện thực tế trên quẻ, nằm ở đúng vị trí mà Phục Thần lẽ ra phải xuất hiện nếu tính theo quẻ Bát Thuần gốc. Vì Phi Thần "đứng trên" và "che" Phục Thần, nên trong nhiều tài liệu dân gian, người ta hình dung mối quan hệ này giống như một lớp áo phủ lên một lớp bên trong.

Phi Thần không tồn tại độc lập mà luôn đi kèm với một Phục Thần bên dưới nó. Nói cách khác, hễ có Phục Thần thì phải có Phi Thần tương ứng, vì Phục Thần chỉ được xác định thông qua việc so sánh với hào đang hiện diện tại đúng vị trí đó trên quẻ hiện tại.

Vai trò của Phi Thần trong luận đoán không chỉ đơn thuần là "vật che", mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc Phục Thần có thể phát huy tác dụng hay không. Đây là điểm mà nhiều người mới học Lục Hào thường bỏ qua khi chỉ chú ý tìm Phục Thần mà quên xét kỹ bản chất và trạng thái của Phi Thần đi kèm.

Mối quan hệ sinh khắc giữa Phục Thần và Phi Thần

Một trong những nội dung quan trọng nhất khi luận về Phục Thần và Phi Thần chính là xét mối quan hệ Ngũ Hành sinh khắc giữa hai hào này. Theo lối luận truyền thống, quan hệ đó thường được nhìn nhận theo các trường hợp sau:

Ngoài quan hệ sinh khắc thuần túy, người luận quẻ truyền thống còn phải kết hợp xét thêm vượng suy của cả Phục Thần lẫn Phi Thần theo tháng, theo ngày xem quẻ, bởi một hào dù bị khắc nhưng nếu đang được lệnh (vượng khí theo tháng) thì sức chịu đựng và khả năng phát tác vẫn có thể khác so với khi hào đó suy yếu.

Vì sao Phục Thần đôi khi được xem là quan trọng hơn cả hào hiện

Có một điểm khá đặc biệt trong lối luận Lục Hào cổ truyền: không phải lúc nào Phi Thần (hào đang hiện trên quẻ) cũng là yếu tố quyết định chính cho việc luận đoán. Có những tình huống mà chính Phục Thần, dù bị che phủ, lại nắm giữ vai trò cốt lõi để trả lời câu hỏi được đặt ra.

Điều này xảy ra bởi vì bản chất của việc xem quẻ Lục Hào luôn xoay quanh việc tìm đúng Lục Thân đại diện cho sự việc cần hỏi. Nếu Lục Thân đó không xuất hiện công khai trên quẻ mà phải tìm ở dạng Phục Thần, thì đương nhiên toàn bộ trọng tâm luận đoán buộc phải dồn về Phục Thần đó, bất kể nó đang bị Phi Thần nào che phủ. Đây cũng là lý do vì sao người học Lục Hào không thể bỏ qua kỹ thuật tìm và luận Phục Thần, dù nhiều người mới bắt đầu thường có xu hướng chỉ tập trung vào sáu hào hiện diện trên mặt quẻ.

Những điểm cần lưu ý khi vận dụng Phục Thần, Phi Thần trong luận quẻ

Khi thực hành tra cứu và luận giải Phục Thần, Phi Thần, có một số điều mà người xem quẻ theo lối truyền thống thường được nhắc nhở cẩn trọng.

Trước hết, việc xác định đúng quẻ Bát Thuần gốc của cung chứa quẻ đang xem là bước bắt buộc và không được nhầm lẫn, vì sai một bước này sẽ kéo theo toàn bộ việc tìm Phục Thần bị sai lệch. Thứ hai, không phải quẻ nào cũng có Phục Thần; chỉ khi nào quẻ hiện tại thiếu hẳn một Lục Thân nào đó thì mới cần đến bước tìm Phục Thần, còn nếu quẻ đã đủ sáu Lục Thân thì không đặt vấn đề Phục Thần, Phi Thần ra để luận.

Thứ ba, việc luận đoán không nên chỉ dừng ở quan hệ sinh khắc đơn thuần giữa Phục Thần và Phi Thần, mà còn cần đặt trong tổng thể của toàn quẻ, xét đến các yếu tố khác đi kèm theo từng trường phái và cách luận cụ thể mà người xem quẻ đang theo. Đây là phần thuộc về kinh nghiệm thực hành và sự tích lũy lâu dài của người học Lục Hào, không thể gói gọn trong một vài nguyên tắc cứng nhắc.

Tổng hợp biên tập: cách ghi nhớ hai khái niệm này

Để dễ hình dung và ghi nhớ, có thể tóm lược mối quan hệ giữa hai khái niệm này như sau: Phục Thần là Lục Thân "ẩn", cần được suy ra từ quẻ Bát Thuần gốc khi quẻ hiện tại bị thiếu; Phi Thần là hào đang "hiện", đóng vai trò che phủ trực tiếp lên trên Phục Thần đó. Hai khái niệm này luôn đi kèm nhau, không thể tách rời, vì Phục Thần chỉ có ý nghĩa khi đặt trong quan hệ với Phi Thần che nó, và ngược lại vai trò che phủ của Phi Thần cũng chỉ được nhắc đến khi bên dưới nó có một Phục Thần tương ứng.

Đây là một trong những kỹ thuật nền tảng của phép Lục Hào, đòi hỏi người học phải nắm vững cách an Lục Thân theo tám cung trước, sau đó mới có thể vận dụng thuần thục việc tìm và luận Phục Thần, Phi Thần trong các quẻ cụ thể.

Tài liệu tham khảo