Mâm Ngũ Quả Trung Thu: Gồm Gì, Ý Nghĩa Và Cách Bày

Biên soạn: Ban biên tập Tử Vi Hàng Ngày · Trưởng ban: Tử Vi Friedo

Trả lời nhanh

Mâm ngũ quả Trung Thu thường gồm bưởi, hồng, na, chuối và các loại quả đúng mùa, bày cùng bánh nướng, bánh dẻo và trà để dâng cúng rồi cả nhà phá cỗ đêm Rằm tháng Tám. Thành phần thay đổi theo ba miền, nhưng ý nghĩa chung là đoàn viên, mùa màng, âm dương hài hòa và lời cầu bình an, đủ đầy. Mâm cỗ có thể thêm cốm, bánh kẹo và đồ chơi dân gian cho trẻ.

Mâm ngũ quả Trung Thu gồm những gì?

Mâm cỗ có thể thêm cốm, bánh kẹo và đồ chơi dân gian cho trẻ. Bánh Trung Thu thuộc mâm cỗ nói chung, không phải một trong “năm quả”, nhưng thường được bày cùng.

Ý nghĩa mâm cỗ Rằm tháng Tám

Trung Thu là dịp gia đình sum họp, dâng hương tổ tiên rồi cùng trẻ nhỏ trông trăng, rước đèn và phá cỗ. Quả xanh và quả chín được phối để tượng âm–dương; các màu nóng và lạnh xen nhau để tạo thế cân bằng. Sản vật theo mùa biểu hiện thành quả lao động và lời tạ ơn đất trời.

Tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia còn ghi nhận những tạo hình xưa như thỏ từ cùi dừa, sư tử hoặc kỳ lân bằng múi bưởi, trứng nhuộm ngũ sắc và bánh hình trăng, thỏ, cóc, rồng. Vì vậy việc tỉa con vật trên mâm cỗ không chỉ là trang trí mới mà có mạch nối với thực hành dân gian trước đây.

Mâm ngũ quả Trung Thu ba miền

Miền Bắc

Mâm thường có chuối, bưởi, hồng, na, quýt hoặc táo. Nải chuối đặt dưới làm đế, bưởi đặt giữa, quả nhỏ chèn quanh. Hoa quả tỉa hình chó bưởi, thỏ hoặc cá tạo không khí cho trẻ em.

Miền Trung

Nếp miền Trung thuận theo sản vật sẵn có: chuối, cam, táo, nho, sung, bưởi, xoài, dưa hấu, dứa hoặc mãng cầu. Quả lớn và nặng đặt dưới, quả nhỏ ở trên; có nơi xen hoa cúc vàng để mâm sáng hơn.

Miền Nam

Mâm có thể dùng đu đủ, mãng cầu, dừa, xoài, sung và cặp dưa hấu. Quả lớn đặt làm thế trước, quả nhỏ xếp lên thành khối; dưa hấu đặt hai bên. Cách chọn chịu ảnh hưởng nếp Nam Bộ “cầu sung vừa đủ xài”.

Cách bày mâm ngũ quả Trung Thu

1. Chọn bàn hoặc mâm chắc, đủ chỗ cho phần quả và bánh.
2. Đặt quả lớn, nặng làm nền; giữ quả mềm như na ở tầng trên.
3. Dùng bưởi hoặc quả chủ làm điểm giữa.
4. Xen quả đỏ, cam, vàng với xanh, tím hoặc sẫm để cân bằng sắc.
5. Đặt bánh nướng, bánh dẻo thành đĩa riêng; thêm ấm trà ở vị trí thuận tiện.
6. Nếu có tạo hình con vật, đặt ở phía trước để trẻ dễ nhìn mà không che phần lễ chính.
7. Khi dâng cúng xong và đến giờ phá cỗ theo nếp nhà, hạ quả và bánh xuống để cả gia đình cùng dùng.

Cách làm mâm đơn giản mà đủ ý

Một mâm gọn có thể gồm một quả bưởi, một nải chuối nhỏ, vài quả hồng, na hoặc nho, một đĩa bánh nướng–bánh dẻo và bình hoa mùa thu. Không cần tỉa nhiều hình nếu không có thời gian; yếu tố chính là quả tươi, bố cục sạch và không khí quây quần.

Muốn làm các tạo hình chó bưởi, ếch su su, cá dưa hấu hoặc công dứa, xem mâm ngũ quả Trung Thu độc đáo.

Tóm tắt

Mâm ngũ quả Trung Thu dùng quả theo mùa, nổi bật là bưởi, hồng, na và chuối, phối cùng bánh nướng, bánh dẻo. Cách bày khác nhau theo vùng nhưng đều hướng đến dâng kính, đoàn viên và niềm vui phá cỗ đêm trăng.

Câu hỏi thường gặp

Mâm Trung Thu có bắt buộc đủ năm loại quả không?

Không. Tên “mâm ngũ quả” giữ ý nghĩa truyền thống; gia đình có thể dùng nhiều hoặc ít hơn tùy sản vật và quy mô mâm.

Bánh Trung Thu có tính là một loại trong ngũ quả không?

Không. Bánh nướng và bánh dẻo là thành phần quan trọng của mâm cỗ, nhưng không phải trái cây.

Bưởi có ý nghĩa gì trong mâm Trung Thu?

Bưởi tượng tròn đầy, thanh khiết và điềm lành; vỏ, cùi và múi còn được dùng để tạo hình con vật trên mâm cỗ.

Nguồn tham khảo

• Snapshot chính chủ Tử Vi Hàng Ngày ngày 02/06/2023.
• VietnamPlus, “Những phong tục truyền thống trong ngày Rằm Trung Thu ở Việt Nam”.
• Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Tết Trung Thu – Lễ hội Rồng và Trăng”.

Xem thêm mâm ngũ quả ba miền và mâm ngũ quả Trung Thu độc đáo.

Nguồn biên soạn: Dữ liệu do Tử Vi Hàng Ngày tổng hợp và Ban biên tập biên soạn.