Tâm linh & tín ngưỡng
Hệ thống biểu tượng, thực hành tín ngưỡng và tri thức tâm linh của nhiều truyền thống.219 bài · Trang 2/5
Giá hầu là gì? Cách hiểu các giá trong tín ngưỡng thờ Mẫu
Giá hầu là gì? Tìm hiểu vị trí các giá hầu trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ, cùng những thành phần tạo nên nghi lễ.
Đọc bài →Gia phả trong thực hành thờ cúng tổ tiên có vai trò gì?
Gia phả ghi thứ hệ, ngày kỵ và ký ức dòng họ, hỗ trợ thực hành thờ cúng tổ tiên nhưng cần đối chiếu tư liệu khi tra cứu lịch sử.
Đọc bài →Giáp cốt bốc từ thời Thương là gì?
Giải thích giáp cốt bốc thời Thương: bối cảnh lịch sử, cách thức nứt xương do nung, và vai trò của loại tư liệu này trong lịch sử bói đoán Trung Hoa cổ đại.
Đọc bài →Giấy tiền vàng mã trong nghi lễ Đông Á có vai trò gì?
Tìm hiểu vai trò của giấy tiền vàng mã trong tín ngưỡng dân gian Trung Hoa và các nghi lễ Đông Á: nguồn gốc quan niệm, ý nghĩa biểu tượng và tính đa dạng theo vùng miền, cộng đồng.
Đọc bài →Gnomon là gì? Kim chỉ bóng trong dụng cụ thiên văn cổ
Gnomon là gì, bộ phận này tạo bóng như thế nào và có vai trò gì trong đồng hồ mặt trời, lịch và quan sát thiên tượng truyền thống.
Đọc bài →Hàng Thánh Cô là gì trong tín ngưỡng thờ Mẫu?
Hàng Thánh Cô là một hàng thánh trong hệ thần điện thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ. Tìm hiểu vị trí, các danh hiệu thường gặp và cách tiếp cận đúng lệ.
Đọc bài →Harae và misogi trong Shinto khác nhau thế nào?
Phân biệt harae và misogi trong Shinto: phạm trù thanh tẩy rộng và hình thức thanh tẩy bằng nước, đặt trong đúng bối cảnh tư liệu và thực hành Nhật Bản.
Đọc bài →Haruspicy: Nghệ Thuật Bói Gan Dê Etruscan Qua Hiện Vật Lá Gan Piacenza
Tìm hiểu kỹ thuật haruspicy - bói nội tạng của người Etruscan, giải mã ý nghĩa hiện vật khảo cổ Lá gan Piacenza và vai trò thầy tế haruspex trong tín ngưỡng cổ đại.
Đọc bài →Hermes Trismegistus: Nhân vật huyền thoại đứng sau tư tưởng Hermeticism
Tìm hiểu Hermes Trismegistus là ai theo truyền thống Hermeticism, nguồn gốc kết hợp giữa Hermes Hy Lạp và Thoth Ai Cập, cùng vai trò biểu tượng của ông trong hệ tư tưởng huyền học phương Tây.
Đọc bài →Hoa cempasúchil trong Ngày Người Chết có ý nghĩa gì?
Giải thích ý nghĩa của hoa cempasúchil trong Ngày Người Chết theo truyền thống bản địa châu Mỹ, phân biệt dữ kiện tư liệu và thực hành đương đại.
Đọc bài →Hoàng đạo Dendera là gì? Phù điêu bầu trời Ai Cập cổ tại Louvre
Tìm hiểu Hoàng đạo Dendera: phù điêu trần đá từ đền Hathor, hình 12 chòm sao, decan, các hành tinh và giá trị trong lịch sử chiêm tinh Ai Cập–Hy Lạp.
Đọc bài →Hogan trong đời sống nghi lễ Diné có vai trò gì?
Giải thích vai trò của hogan trong đời sống gia đình và nghi lễ của người Diné (Navajo), dựa trên tư liệu đã đối chiếu, tôn trọng tiếng nói và tên tự gọi của cộng đồng.
Đọc bài →Ifá là gì trong truyền thống Yoruba?
Giải thích Ifá – hệ tri thức và bói đoán của người Yoruba, gắn với Orunmila, babalawo và kho thơ odu – trong đúng bối cảnh lịch sử và thực hành đương đại.
Đọc bài →Ihai trong bàn thờ tổ tiên Nhật Bản là gì?
Giải thích ihai — bài vị Phật giáo ghi pháp danh người mất, vị trí của nó trong butsudan và ý nghĩa trong truyền thống tưởng niệm tổ tiên Nhật Bản.
Đọc bài →Inti Raymi trong lịch sử và hiện tại Andes
Phân tách tư liệu lịch sử về Lễ Mặt Trời Inca với thực hành tái dựng Inti Raymi đương đại tại Cusco, giữ đúng tên tự gọi và tiếng nói cộng đồng bản địa Andes.
Đọc bài →Jesa trong truyền thống Hàn Quốc là gì?
Giải thích Jesa - nghi lễ tưởng niệm tổ tiên trong truyền thống Hàn Quốc, nguồn gốc Nho giáo và những biến đổi trong xã hội đương đại.
Đọc bài →Jinja và Jingū khác nhau thế nào trong Shinto?
Phân biệt Jinja và Jingū trong Shinto Nhật Bản: khái niệm chung, tước hiệu đặc biệt, và ý nghĩa của sự phân loại này trong bối cảnh tôn giáo bản địa Nhật Bản.
Đọc bài →Kagura trong nghi lễ Shinto là gì?
Giải thích Kagura – nhóm hình thức trình diễn dâng kami trong Shinto Nhật Bản, phân biệt truyền thống cung đình, đền và dân gian, tách bạch tư liệu lịch sử với thực hành đương đại.
Đọc bài →Kami trong Shinto là gì?
Giải thích khái niệm kami trong Shinto theo đúng bối cảnh Nhật Bản: nguồn gốc thuật ngữ, phạm vi ý nghĩa và cách kami được hiểu qua các thời kỳ và địa phương.
Đọc bài →Không gian thiêng trong lễ hội truyền thống được tạo lập thế nào?
Giải thích cách đền, miếu, đường rước, bãi diễn và nguồn nước liên kết thành một bản đồ nghi lễ thống nhất trong lễ hội truyền thống Việt Nam.
Đọc bài →Kiêng kỵ trong nghi lễ dân gian nên được hiểu thế nào?
Giải thích kiêng kỵ trong nghi lễ dân gian như hệ thống quy tắc biểu tượng và xã hội của từng cộng đồng, không nên tách rời để áp đặt thành cấm đoán phổ quát.
Đọc bài →Kin Pang Then Là Gì? Nghi Lễ Của Người Thái Trắng
Kin Pang Then là lễ đầu xuân do người làm Then tổ chức để tạ ơn, cầu an và gặp các con nuôi. Tìm hiểu cây pang, hát Then và trình tự nghi lễ.
Đọc bài →Lễ Cấp Sắc Của Người Dao Tiền Là Gì? Ý Nghĩa Và Nghi Thức
Lễ cấp sắc của người Dao Tiền đặt tên âm, công nhận sự trưởng thành và quyền thờ tổ tiên. Tìm hiểu cấp đèn, cấp bát hương và các dị bản.
Đọc bài →Lễ cấp sắc của người Sán Dìu
Giải thích lễ cấp sắc của người Sán Dìu như điều kiện bắt buộc để một người được thần linh và cộng đồng công nhận tư cách thầy cúng.
Đọc bài →Lễ Cúng Bàn Vương Của Người Dao Là Gì? Ý Nghĩa Và Nếp Thực Hành
Lễ cúng Bàn Vương của người Dao là gì? Tìm hiểu ý nghĩa hướng về nguồn cội, những thành tố nghi lễ và sự khác nhau giữa các nhóm Dao, địa phương.
Đọc bài →Lễ cúng dòng họ Tu Su của người Mông: Ý nghĩa nhận họ và tương trợ nội tộc
Giải thích vai trò của lễ Tu Su trong việc nhận họ, nhớ tổ tiên và duy trì tương trợ nội tộc của người Mông, dựa trên tư liệu di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đọc bài →Lễ Gạ Ma Do: Tục cúng rừng của người Hà Nhì tại Bát Xát
Tìm hiểu Lễ Gạ Ma Do - tục cúng rừng thiêng của người Hà Nhì, không gian rừng cấm, luật tục cộng đồng và ý nghĩa bảo vệ nguồn sống.
Đọc bài →Lễ Hội Cầu Ngư Là Gì? Tín Ngưỡng Cá Ông Và Nghi Lễ Làng Biển
Lễ hội Cầu ngư là lễ trọng của nhiều làng biển, gắn với tín ngưỡng Cá Ông và lời cầu bình an, được mùa. Tìm hiểu nghi lễ và dị bản vùng miền.
Đọc bài →Lễ hội phục dựng và lễ hội được trao truyền khác nhau thế nào?
Phân biệt lễ hội phục dựng sau gián đoạn và lễ hội được trao truyền liên tục: chứng cứ, ký ức cộng đồng và mức độ liên tục trong tín ngưỡng dân gian.
Đọc bài →Lễ Nhảy lửa của người Dao Đỏ có ý nghĩa gì?
Giải thích ý nghĩa tín ngưỡng, vai trò chủ lễ và điều kiện trao truyền của Lễ Nhảy lửa người Dao Đỏ - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đọc bài →Lễ Vu Lan và Tết Trung Nguyên trong các truyền thống Đông Á
Giải thích bối cảnh tín ngưỡng dân gian Trung Hoa của lễ Vu Lan và Trung Nguyên: nguồn gốc đan xen Phật giáo, Đạo giáo, tục thờ tổ tiên và các tên gọi khác nhau theo từng xã hội Đông Á.
Đọc bài →Lễ Xá tội vong nhân trong dân gian Việt: Phân biệt với Vu Lan và giỗ gia tiên
Giải thích nguồn gốc và ranh giới giữa lễ xá tội vong nhân dân gian, Vu Lan Phật giáo và giỗ gia tiên trong tháng Bảy âm lịch.
Đọc bài →Libation trong nghi lễ tưởng niệm: Ý nghĩa và bối cảnh truyền thống
Giải thích libation - lễ rưới rượu/chất lỏng trong các truyền thống tưởng niệm tổ tiên, phân biệt tư liệu lịch sử và thực hành đương đại theo từng cộng đồng.
Đọc bài →Lịch rune Bắc Âu là gì? Runstav, primstav và cách ghi thời gian
Tìm hiểu lịch rune Bắc Âu: runstav, primstav, vòng lặp lịch, ký hiệu ngày tháng và điểm khác với việc dùng rune để bói hiện đại.
Đọc bài →Lịch sử bộ bài Tarot: Từ trò chơi quý tộc Ý đến cấu trúc Major và Minor Arcana
Tìm hiểu nguồn gốc Tarot từ các bộ bài quý tộc Ý thế kỷ 15 như Visconti-Sforza và Cary-Yale, đến khi được hệ thống hóa thành 78 lá Major và Minor Arcana.
Đọc bài →Lịch sử chiêm tinh tại Mesopotamia: từ omen triều đình đến khởi nguồn tử vi
Giải thích bối cảnh lịch sử chiêm tinh Mesopotamia, phân biệt bói đoán triều đình cổ đại với tử vi cá nhân sau này, dựa trên tư liệu học thuật đã đối chiếu.
Đọc bài →Linh Sơn Thánh Mẫu Là Ai? Tín Ngưỡng Thờ Bà Đen Ở Núi Bà Đen
Linh Sơn Thánh Mẫu là ai? Tìm hiểu tín ngưỡng thờ Bà Đen ở Tây Ninh, các dị bản dân gian, không gian Núi Bà Đen và ý nghĩa của lễ vía Bà.
Đọc bài →Lược Vimose là gì? Dòng rune HARJA và dấu tích chữ rune sớm
Tìm hiểu lược Vimose: chiếc lược bằng gạc có chữ rune HARJA, niên đại, ý nghĩa của bản khắc ngắn và cách đọc tư liệu rune cổ.
Đọc bài →Mã Tổ trong tín ngưỡng ven biển Đông Á: nguồn gốc và thực hành dân gian
Giải thích Mã Tổ trong bối cảnh tín ngưỡng dân gian Trung Hoa: nguồn gốc ven biển Phúc Kiến, sự lan truyền theo cộng đồng hàng hải và các biến thể thờ phụng địa phương.
Đọc bài →Machi trong truyền thống Mapuche là ai?
Giải thích vai trò của machi trong truyền thống Mapuche, tách bạch tư liệu lịch sử và thực hành đương đại, tôn trọng tiếng nói và tên gọi của cộng đồng bản địa.
Đọc bài →Matsuri trong Shinto là gì?
Giải thích matsuri trong Shinto: nghi lễ dành cho kami, cấu trúc lễ hội, vai trò cộng đồng và sự đa dạng giữa các đền theo tư liệu Nhật Bản.
Đọc bài →Mắt ác trong các nền văn hóa Địa Trung Hải: dân gian và ý nghĩa
Tìm hiểu niềm tin về 'mắt ác' trong dân gian Địa Trung Hải và châu Âu: nguồn gốc thuật ngữ, biến thể địa phương, biểu tượng và thực hành phòng hộ truyền thống.
Đọc bài →Mikoshi trong lễ hội Nhật Bản là gì?
Giải thích mikoshi - kiệu thiêng rước kami trong matsuri Shinto: nguồn gốc, cấu tạo, vai trò trong lễ hội và ý nghĩa cộng đồng.
Đọc bài →Minchiate Tarot: bộ bài Florence và hệ Trumps mở rộng
Minchiate Tarot: bộ bài Florence và hệ Trumps mở rộng. Nội dung tổng hợp theo nguồn đã đối chiếu.
Đọc bài →Mô hình gan dùng trong bói toán cổ đại là gì?
Giải thích mô hình gan (liver model) trong lịch sử bói đoán cổ đại: chức năng, cách dùng để đào tạo và thực hành bói gan (haruspicy/extispicy), tách bạch tư liệu lịch sử với thực hành đương đại.
Đọc bài →MUL.APIN là gì? Danh mục sao và lịch thiên văn Lưỡng Hà cổ
Tìm hiểu MUL.APIN: văn bản chữ hình nêm về các vùng trời, sao mọc lặn, đường Mặt Trăng và lịch thiên văn Lưỡng Hà.
Đọc bài →Ngũ Vị Tôn Quan là gì trong tín ngưỡng thờ Mẫu?
Ngũ Vị Tôn Quan là hàng năm vị Quan lớn trong hệ thần điện thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ. Tìm hiểu vị trí, cách nhận diện và ý nghĩa của hàng Quan.
Đọc bài →Nguyên tắc dâng hương văn minh tại di tích: hướng dẫn ứng xử nền tảng
Hướng dẫn ứng xử khi dâng hương tại di tích: giảm khói, dùng lư hương chung, tuân thủ biển chỉ dẫn và bảo vệ không gian thờ tự theo tinh thần văn bản quản lý di sản.
Đọc bài →